We spreken allemaal (een beetje) Nederlands

We spreken allemaal (een beetje) Nederlands
- e-Flash

De Lage Landen zijn een zakdoek groot. Maar onze taal - het Nederlands  - staat toch maar mooi op plekkie veertig in de wereldtalenlijst. Jahaaa … en er zijn meer dan zevenduizend talen volgens SIL Internationals Ethnologue.

Wereldfaam 

Ruim 24 miljoen mensen hebben het Nederlands als moedertaal: 17 miljoen in Nederland, 6 miljoen in België en 500.000 in Suriname. De rest leeft in Aruba en op de Nederlandse Antillen. En weinig geweten: ook in Canada spreken zo'n 140.000 mensen Nederlands. Het gaat om Nederlanders die in de jaren 50 en 60 naar Canada zijn geëmigreerd, maar ook daarna. Buiten Nederland en België geven 600 docenten wereldwijd aan zo'n 225 universiteiten Nederlandse les.

 

 

Stokoude taaltraditie 

Meer dan tweeduizend jaar geleden spraken de inwoners van onze streken een vorm van het West-Germaans. Vanaf de vijfde eeuw evolueerde die taalkundige basis naar het huidige Nederlands, Engels, Duits en Fries. Al in 107 na Christus noteerde de Romeinse schrijver Tacitus ‘vada’ als term voor oversteekplaats door het water – nu een ‘wad’. De bekendste zin komt uit het Oudnederlands van de elfde eeuw: ‘Hebban olla uogala nestas [h]agunnan hinase hi[c] [e]nda thu u[uat] [u]mbida[n] [uu]e nu.’ (Alle vogels zijn nesten begonnen, behalve ik en jij. Waar wachten we nu op?)

Vlaams versus Hollands  

Gebruik jij confituur of jam? Containerpark of milieupark? Croque-monsieur of tosti? We verstaan elkaar wel in noord en zuid. En toch zit er variatie in onze woordenschat en zinsbouw. De kat bij de melk zetten of de kat op het spek binden, weet je wel. Gelukkig zijn er 'vergelijkende lijsten' waardoor iedereen meteen weet wat de ander bedoelt.

VS versus USSR  

Dat het Nederlands te veel verengelst? Zou wel eens mogen, hé. We hebben zelf eeuwenlang ons Nederlands overal opgedrongen. Oók in de VS. Ongeveer een procent van de Amerikaanse woorden heeft een Nederlandse oorsprong. Enkele voorbeelden: cookie (koekje), boss (baas), splinter (splinter), Yankee (Jan Kees), bluff (bluffen), dike (dijk) en natuurlijk Santa Claus (Sinterklaas). Maar ook de Russen spreken ‘een héél klein beetje’ onze taal: stóel, vál, appélsín, trap, artisjók, abrikós, pérsik, matrás, brandspójt en achtersjtéven. Vooral dankzij Peter de Grote en zijn voorliefde voor de 'Nederlandse scheepvaardij'.

Curieuze curiosa 

'Twaalf' heeft geen enkel 'normaal' rijmwoord in het Nederlands. Woorden die je achterstevoren hetzelfde leest, zijn palindromen. Denk maar aan lepel, meetsysteem en redder. Gezelligheid bestaat alleen in het Nederlands. Het Engelse 'cosy' dekt amper de lading en synoniemen voor dit oer-Hollandse woord ontbreken. Bovendien: het geniepige woordje 'er', de warrige woordvolgordewisselingen en het willekeurige gebruik van 'de' en 'het' maken van het Nederlands een van de moeilijkste talen om te leren. Ideale smoes om je eigen taalonzuiverheden te vergoelijken. :)

 

Tags: Nederlands