Jouw pimped-out, chromed-out Nederlands

Jouw pimped-out, chromed-out Nederlands
- e-Flash


Hoe begint elk ‘Hollands’ recept? “Bel aan bij je buurman en leen een ei.” Flauw grapje, inderdaad. Maar wel perfect om een verhaal over leenwoorden op gang te schieten. Het succesrecept in de taalkeuken stoelt op dezelfde waarheid. Speel leentjebuur en steek pit in je taal met de smeuïge ingrediënten van naburige taalcollega’s.

Resultaat? Een streepje trendy parlé waarmee je de bühne betreedt voor een discours waarvan jouw publiek happy wordt. Maar … ook niet overdrijven, hé. Want met Algemeen Beschaafd Astrid Bryans kom je ook maar zover.

Computer, bureau, überhaupt: Engels, Frans, Duits … ja zelfs Latijn en Arabisch. Alle brontalen zijn goed als leveranciers van leenwoorden. Taalgebruikers zijn namelijk collectief op zoek naar ‘etiketten’ waarmee ze de dingen om zich heen efficiënt kunnen benoemen. Zo stond Peter De Grote in de zeventiende eeuw met grote ogen te kijken naar de marine-ervaring van de Lage Landen. Hij kwam zich hier bijscholen. Gevolg? In het moderne Russisch herken je nu nog specifieke woorden zoals matroos enloopplank. Terwijl het Nederlandse bagger dan weer rechtstreeks afstamt van het Russische woord voor moeras, bagnó. Leentjebuur spelen werkt dus duidelijk in twee richtingen!

Trop is echt te veel

De parttime humanresourcesmanager charterde een freelance-headhunter via zijn old boys network. Tja, soms slaat de slinger helemaal door. En dan kun je maar beter volledig overschakelen op die vreemde taal. Ben je van goede wil en zoek je naar ‘zuiver Nederlands’? Good luck. Neem toilet bijvoorbeeld. In plaats van dat Franse leenwoord, kun je ook kiezen voor wc. Alleen is dat dan weer de afkorting van water closet. Engels dus. Zo schiet je niet veel op tijdens je puristische zoektocht.

Gemakzucht?

Waarom zijn die leenwoorden zo populair? Dankzij een aantal specifieke voordelen! Sommige zijn korter, zoals memoriseren in plaats van uit het hoofd leren. Of ze klinken beter. Niemand die netpost zegt als e-mail in het spel is. Soms gaat het over nieuwe fenomenen die overwaaien, zoals binge drinking. Ondertussen allemaal samen goed voor 28.000 leenwoorden in het Nederlands – overzichtelijk samengebracht in het Van Dale Groot Leenwoordenboek.

  • Engels: filibusteren betekent een vergadering nodeloos rekken
  • Frans: café, etiquette, restaurant ...
  • Duits: schlager, rottweiler, bühne ...
  • Arabisch: oranje, magazijn ...

Mag het iets meer zijn?

Kom je er niet met één woord? Dan kies je toch lekker voor een leenvertaling als extraatje! Een streepje Latijn – al dan niet met vertaling – vergroot je aanzien. Want alleen de happy few begrijpen je dan. Het plebs is eraan voor de moeite. Tegelijk bewijst een exotisch synoniem dat je gelooft in de globalisering. Redenen genoeg om die leenwoorden in je taalgebruik te smokkelen. Maar overdrijf niet. Want dan slaat couleur locale al snel om in taalverloedering.

Kun je leenvertalingen thuisbrengen? Doe de test bij www.languagepartners.nlBonne chance!

Tags: Nederlands