Om het jaar te eindigen, een ode aan het weglatingsteken.
In Engeland is er namelijk een taalkundige hetze ontstaan omdat het stadsbestuur van Birmingham beslist heeft om alle weglatingstekens op wegwijzers, etc. te verwijderen.

Paniek! Chaos! Revolutie! Laten we hopen dat de trend niet overwaait naar onze contreien: wij hebben onze handen al vol met mensen die 'de' en 'het' willen vervangen door één lidwoord, of 'hun' willen gebruiken als ze 'zij' bedoelen :-)

Tot volgend jaar! En nu zijn we weg'!

PS Niet zeker waar uw weglatingstekens horen? Doe dan een beroep op ElaN's (of is het ElaNs?) taalexperts.

De politie doet haar best om het streefaantal van 200.000 BOB-controles te halen. In de hoop om zeker de straalbezopen chauffeurs, maar óók de tipsy bestuurders van de weg te plukken. Want teut achter het stuur is gevaarlijk. Topzwaar navigeert u maar met een fractie van de precisie die u nuchter aan de dag legt. Ga daarom tijdens een ademtest voor een negatief resultaat. Want dat is... positief voor uw lijf en leden.

De 'P' van prima of positief
Al ooit aan de kant gezet met het vriendelijke verzoek 'te blijven blazen zolang de pieptoon gaat’? Op de Belgische controletoestellen hoopt u dat er een ‘S’ via het digitale schermpje oplicht. Want die staat voor safe. Een BOB-sleutelhanger rijker, mag u opnieuw de weg op. Krijgt u dat blaasverzoek in Nederland? Hoop dan op een 'P'. Nee, niet die van positief, wél van prima. Tja, het is maar dat het kind een naam heeft. En aan u om de culturele verschillen te doorgronden vóór u een blauw zwaailicht tegenkomt. Kwestie van een gênant moment te voorkomen.

Oud probleem = taalrijkdom
Dat geestrijke drank vreemde dingen doet met een mens, is al langer bekend. Vandaar de rijke woordenschat om dronkenschap aan te duiden: in de olie zijn, voor Pampus liggen, met een nat zeil thuiskomen, een stuk in de kraag hebben, de prins spreken, een tikje aanhebben, … Aangevuld met een aantal wijsheden: als de drank is in de man, is de wijsheid in de kan. Of na wat gepimpel, is de geest wat simpel. Kortom, je verliest je inschattingsvermogen na een te hoog drankdebiet. Terwijl de Romeinen dan weer leerden: in vino veritas (in wijn zit de waarheid). Van een cultuurverschil gesproken.

Rad van tong
Die Romeinen doelden uiteraard op de remmingen die wegvallen: met een glas op durft u vrank en vrij de waarheid te zeggen. Terwijl u in nuchtere toestand de etiquette laat primeren en schoonstaans de harde woorden achterwege laat. Maar hou rekening met een spraakprobleem als u een glas drinkt vóór uw mededeling: net zoals over de rest van uw lichaam, verliest u de controle over uw tong. Een dronkenman herkent u dus niet alleen aan zijn waggelgang. Maar ook aan zijn gewauwel. Ga uzelf daarom niet té enthousiast moed indrinken. Anders bent u totaal onverstaanbaar. En zoals u van ElaN al langer wist: it’s better to be understood!

Weet je wat ik zie, als ik gedronken heb?
Lachen met dronken mensen: het is niet altijd even tactvol. Maar … sommige situaties zijn zó hilarisch dat u niet anders kunt dan lachen. Neem nu bijvoorbeeld een oudere heer die de ademtester van de agenten niet meteen herkent. Of een andere man die proefondervindelijk aantoont dat gipsplaten toch ook niet echt sterk zijn. Hebt u een BOB ter beschikking en wilt u eens doorzakken? Denk dan zeker aan deze tip.

Correctie: literair vertalen is een hondenstiel. Of toch volgens het onderzoeksrapport (pdf) van de Vlaamse Auteursvereniging. Een van de conclusies: een ongesubsidieerde literaire vertaler verdient gemiddeld 787 euro per maand. Slik. We zullen het er maar op houden dat literair vertalen een roeping is?

Je bent wat je eet. Je bent hoe je schrijft en praat. Dat is de kernboodschap van 'The secret world of pronouns', een intrigerende kijk achter de schermen van ons dagelijkse taalgebruik.

Wat zeg je over jezelf als je vaak 'ik' gebruikt?
Waarom ga je anders praten als je liegt?
Wat valt er allemaal af te leiden uit je e-mails?

Hint dit boek voor onder de kerstboom en kom het te weten :-)
Op de site vind je ook een paar leuke oefeningen die je meer vertellen over je taalstijl.

De dagen korten: tegen het einde van november is het écht vroeg donker. Het uitgelezen moment om de baard van Sinterklaas nog net achter een hoek te zien wegglippen. En wanneer de goedheilige man opnieuw naar Spanje stoomt, is het tijd voor de rendieren van de Kerstman. Al jaren zo! Al hebben de ‘marktleiders’ in de sector van de kinderfestiviteiten concurrentie van Halloween gekregen. Is dat feest van Magere Hein een new kid on the block, overgewaaid uit de commerciële VS? Of zit er traditie achter?

Trick or treat
"Wij hebben vroeger nooit van Halloween gehoord! Dat bestond niet." Inderdaad, u hebt de verkleedpartijen ongeveer tien jaar geleden écht zien doorbreken. Van deur tot deur gaan voor een handvol snoep of enkele eurocenten was tot dan toe alleen gebruikelijk rond Nieuwjaar, Driekoningen of Sinte-Mette (in het Mechelse). Terwijl in oktober nu alle verkleedwinkels uitpuilen en iedere handelaar elke vierkante centimeter van zijn uitstalraam versiert.

Nacht van de heiligen
U ziet het Amerikaans ogende gedruis met lede ogen aan. Want platte commercie zegt u niets. Tja … daar kan een nuchtere Europeaan best wel inkomen. Al is er hoop. Want Halloween is een verbastering van All Hallows’ Eve (~ Allerheiligen): de oudejaarsnacht bij de Kelten. En daardoor zit er achter dat Amerikaans vernislaagje dus toch een eeuwenoude Europese traditie.

Exportproduct importeren
Toen de Romeinen Groot-Brittannië binnenvielen, gaven ze hun eigen interpretatie aan het Keltische feest. Zo werd het een eervolle herdenking van de overledenen – net zoals wij nu nog altijd Allerheiligen vieren. In de negentiende eeuw namen Ierse en Schotse emigranten de traditie mee naar de Verenigde Staten, waar ze een eigen leven ging leiden. Dat de festiviteiten nu opnieuw overwaaien, is dus niet meteen een incidentele veramerikanisering van het Europese vasteland. Maar eerder een heropleving van een stokoude traditie, dan wel in een nieuw kleedje.

Uw kinderen zal het waarschijnlijk worst … euh … candy wezen: zij amuseren zich in hun verkleedplunje en met hun snoepemmer. Mocht u de deur opendoen en niet meteen begrijpen wat die trick or treat betekent, geef dan een seintje: ElaN zorgt graag voor een treffende vertaling! Boehaha!

Sinterklaasbloopers en verkleedpret
Kinderen hun dag van het jaar bezorgen, is noeste arbeid. Echt! Er bestaan zelfs beelden van. Wat zo een stokoude man allemaal niet moet doorstaan... In dat opzicht is Halloween milder: snuggere types maximaliseren het rendement van hun verkleedpartij. Daardoor verzekert Halloween ook plezier tijdens feestjes voor volwassenen.

Geld is niets meer dan een hoopje papier. Stevig papier, met katoenvezels erin. En beveiligd met watermerken, fluorescerende inkt en grafische spitsvondigheden. Maar toch, het blijft papier. Papier dat vaak aanleiding geeft tot geanimeerde discussies. Want een tekort veroorzaakt faillissementen en – uiteindelijk – bankcrisissen. Terwijl loterijen wekelijks nieuwe miljonairs maken. Iedereen is bezig met geld. Maar … begrijpt u eigenlijk alles wat erover gezegd wordt?

Eenvoudige oorsprong
Vroeger was alles eenvoudiger: ruilhandel was direct en glashelder. U wilde eieren? Geen probleem, u ruilde ze tegen een brood dat u gebakken had. Maar … brood kunt u niet 'beleggen'. En als er niemand brood wil, blijft u met een overschot zitten dat oudbakken is. Vandaar de uitvinding van hét hulpmiddel: geld. Een 'opslagmiddel' om de ruilwaarde van uw goederen vast te houden tot u die waarde opnieuw nodig hebt. Zoals een accu de elektrische energie vasthoudt tot u de motor start.

Banken maken het complex
Een toen kwamen de bankiers. Met ingenieuze systemen verhoogden ze de ruilwaarde van uw geld zonder dat er per se goederen tegenover stonden. U raadt het al: speculeren op basis van de virtuele waarde – de waarde die 'de mensen' volgens hen op een bepaald goed plakken. Eens in dat virtuele straatje zijn er allerhande geinigheden mogelijk: short selling bijvoorbeeld. Of beleggen in langlopende obligaties met geld uit dagleningen – waarbij je het geld nog diezelfde dag moet terugbetalen.

En toen ging het mis
Dat spel van inschatten, (ver)kopen, shorten en coveren ging goed tot … het fout liep. In 2000 werd duidelijk dat de gehypete internetbedrijven toch niet zóveel waard zijn (dot-com-zeepbel). In 2008 ontdekten de banken dat te veel leningen uitgeven nefast is (kredietcrisis). En 2011 leert dat beleggen in bedenkelijk staatspapier een grootbank klein kan krijgen. Dexia valt uiteen in een aantal good banks en een bad bank.).

Maar … hoop doet leven: als de financiële wereld opnieuw 'gezond' is, kent iedereen tenminste de grenzen van veilig beleggen. En tot dat moment helpt ElaN Languages u graag om de moeilijke termen te verklaren.

Money, money, money
Zin om véél goud bij elkaar te zien? Kijk dan naar de reportage over (Nederlandse) euro's. Kinderlijk eenvoudig uitgelegd, maar net daardoor glashelder. En vanaf 5:30 blinkt het goud u tegemoet. Liever een uitleg 'In Plain English'? Leer meer over investing money en … word rijk.

Een nieuwe lente en een nieuw geluid. Zo begon Gorter zijn gedicht Mei. Die openingszin bent u vast wel al eens tegengekomen. Meer dan eens. En met een minimum aan originaliteit turnt u hem om tot: een Arabische lente en een nieuw geluid. Politiek gezien slaat u dan de nagel op de kop. Maar ... taalkundig is er niets nieuws onder de zon. Integendeel, het Nederlands is al eeuwenlang schatplichtig aan de Arabische woordenschat.

Mierzoet
Dacht u écht dat Tienen het suikerklontje uitvond? Geperfectioneerd, misschien. Maar kandij (suikerkristallen op een stokje) is wel degelijk een Arabisch leenwoord. Net zoals abrikoos, siroop en sorbet. Maar ook voor pittigere gerechten met artisjok en dragon bent u aan het juiste (taal)adres. Verder danken we ook alchemie en algebra aan het Arabisch. Zelfs maffia, al hebben ze op Sicilië en in Albanië wel hun best gedaan om die term een eigen invulling te geven.

Duizend-en-een-nacht
U zou het de laatste maanden niet zeggen, met de recente (oorlogs)beelden uit de streek. Maar de Arabische wereld is ook de inspiratiebron voor de sprookjes uit Duizend-en-een-nacht. Matras, karmijn of lila, mohair, karaf, lakwerk: stuk voor stuk Arabische leenwoorden En cruciaal om de sprookjessetting te beschrijven. Dan hebt u ook nog de personages: sultan, emir, tamboer, muezzin, kalief, etc. Samen gezellig een bakkie koffie drinken. Of op safari om een olifant te zien. Met ieder een talisman in de hand voor extra geluk. En daarna languit op de divan met een portie hasjiesj.

Mondje Arabisch
Zin om zelf uw tanden in het Arabisch te zetten? Begin dan al met uw leesrichting om te keren: van rechts naar links. Daarna is het kwestie van de achtentwintig lettertekens te herkennen. Zodra u die beet hebt, is het relatief gemakkelijk. Want Arabisch is op en top fonetisch. Geen geharrewar met bijvoorbeeld een 'c' die in circus als 's' en 'k' klinkt. Al zit er toch een addertje onder het gras: het Arabisch noteert zijn korte klinkers ... niet. De context moet u uiteindelijk in de goede richting leiden. Al blijven zo misverstanden door afwijkende interpretaties mogelijk.

Vlot het toch niet? Dan helpen we u bij ElaN graag voort. Stuur de fanfare om onze aandacht te trekken. Dan nemen wij uw taalopdracht onmiddellijk in het vizier.

Broodje shoarma
Arabisch is ook gewoon lekker: een broodje shoarma op zijn tijd ... daar is niets mis mee. Extra voordeel: een shoarmazaak is meestal open tot de vroege uurtjes. En net dat verzekert hilarische situaties. Luister maar even naar een ervaringsdeskundige: Najib Amhali

De VRT heeft een (ver)nieuw(d)e taalsite: Taalnet. Met onder andere de wekelijkse taalmail. Ziet er op het eerste gezicht veel handiger, overzichtelijker en luchtiger uit dan de voorganger: daar moest je soms (te) veel moeite doen om het juiste taaladvies te vinden.

Dus taaladvies of taaltips nodig? Twee adressen! (Taalnet en ElaN) ;-)

Als wegenarbeiders op het viaduct van Vilvoorde stof maken … dan moet het wel zomer zijn. Tijd voor een break. Al was het maar om de verkeersellende op de Brusselse ring te ontlopen. Weg, ver weg van bumperrijden en versmalde rijstroken. Al moet het nu ook niet té ver worden. Anders zit je opnieuw gevangen in de wagen. Waar je ook gaat: een cultureel (taal)verschil ligt alvast op je te wachten. Maar met een paar handige tips is dat niet meer dan een grappige vaststelling tijdens je relaxte vakantie.

Mag het wat meer zijn
Uiteraard zijn er de voor de hand liggende vergissingen. Ga je voor een strandvakantie in een Duitstalige regio? Zoek dan op de kaart naar 'Meer'. Bij aankomst zul je inderdaad zien dat ze met 'Meer' meer bedoelen dan zomaar een meer: geniet volop van een dagje zee! Slecht weer getroffen? Klaag dan niet over 'Mist'. Want dat betekent zoveel als mest. En geef toe: de vreemde reacties die je dan krijgt, zijn niet cultuurgebonden. Die zou je bij ons óók krijgen op basis van je gesprekonderwerp met een reukje.

Qu'est-ce que je vous?
Afzakken naar het zuiden vergroot de kans op zonneschijn, lekker eten en heerlijke wijn. Bezoek je een wijnkasteel? Raak dan niet geaffronteerd als iemand je een 'amateur' noemt. Want dat betekent liefhebber, iets helemaal anders dan het denigrerende hobbyist. Kijk ook uit met windrichtingen: 'ouest' is … west, terwijl 'est' dan weer oost betekent. Min of meer te vergelijken met de verwarring in het Grieks over 'nè', wat ja betekent, en 'ochi', wat dan weer neen wil zeggen. Kortom: kleine verschillen die voor een Babylonische spraakverwarring zorgen.

Eyjafjallajökull
Liever vuurspuwende bergen? Dan moet je naar IJsland. En stel dat je er – door lava-activiteiten – langer verblijft dan voorzien, let dan op voor de IJslandse instinkers. Biedt iemand je 'kaka' aan, dan serveert hij een stukje cake. Zoek je slaapplaats voor je gezin? Spreek dan aan de receptie niet over je 'kind', IJslands voor schaap. En dat is nu toch niet meteen flatterend voor je oogappel, wel dan? Oh ja, 'strax' betekent niet straks, maar onmiddellijk. Dus … een kamermeisje aanspreken met 'Straks is goed hoor …' komt daardoor net iets anders aan.

Waar je ook naartoe gaat, we wensen je alvast een heerlijk verblijf. En mocht je er taalgewijs echt niet meer uitraken, probeer dan eens de hulplijn van ElaN.

Zonder woorden

Cultuur is een levend iets: het groeit, evolueert en typeert. Ga je naar Berlijn? Dan zie je nog restanten van de twee culturen die de stad verdeelden in West en Oost. Let in voormalig Oost-Berlijn zeker op de Ampelmännchen, de typische afbeeldingen op de verkeerslichten voor voetgangers. En als je dan toch herinneringen ophaalt: ken je de Trabant nog? Heerlijk autootje met een typisch geluid – dat je met wat oefening zelf kunt nabootsen. Rengkekkedengdengdeng!

De hagelbuien deze week hebben niet alleen 3000 nieuwe wagens beschadigd. Ook de eindredactie bij het Belang van Limburg kwam niet ongehavend uit het noodweer.

Google start binnenkort met een eigen variant op Facebook: Google+. Dus wat lezen we overal in de krant vandaag? 'Google+ wordt een nieuwe sociale netwerksite.' Terwijl het eigenlijk 'sociaalnetwerksite' moet zijn (want het netwerk is sociaal, niet de site).

Nog een paar ezelsbruggetjes voor deze regel: een lange afstandsloper is niet hetzelfde als een langeafstandsloper, een versevisverkoper is niet hetzelfde als een verse visverkoper.

ElaN en de kranteneindredactie, één strijd! :-)

Spellinghulp nodig? Vraag het ons.

Humor vertalen moet zowat de moeilijkste vertaaldiscipline zijn. En zeker als er een culturele kloof ter grootte van Tibet tussen jou en je gesprekspartner gaapt. Dat ondervond een Australische interviewer die de Dalai Lama een mop wilde vertellen.

Wil je ook je moppentrommel laten vertalen? Laat het ons weten.

Na de komkommertijd zijn de rode bieten aan de beurt: maar schrijf je nu rodebietenkiemen of rode bietenkiemen?

Nog spellingtips nodig? Neem contact op :-)

Het kan vriezen, het kan dooien: met 'het weer' kunt u alle kanten uit. Als deel van het leven of als metafoor zijn klimatologische grillen vaak reddingsboeien in koetjes-en-kalfjesconversaties én in ernstige gesprekken. Warmtegolven of koudefronten, muggen- en wespenplagen, gemiddelden en 'records sinds het begin van de temperatuurregistratie in Ukkel', aardbevingen of de opwarming van de aarde? Voor ieder wat wils, voor elke gelegenheid een gespreksonderwerp.

Bij de bakker
Wat doet een mens zoal om een gênante stilte bij de bakker te vermijden? Bespreek het weer en … scoor: "'t Is toch iets, hé. Zo warm voor de tijd van het jaar! Het weer is weer gek aan het doen. En dan al dat onweer in Amerika met die overstromingen. En die tsunami in Japan. Het is allemaal iets, hé? Jaja, dan hebben wij niet te klagen. Hoewel, het is te hopen dat die droogte snel gedaan is. Want trop is te veel, hé meneer, het is toch waar? Te veel is nooit goed. Maar komaan, zolang het duurt, gaan we er natuurlijk wel van genieten. Want voor een terraske is het wél zalig, hé?" U kent de gesprekjes wel, zeker nu ze de rode draad vormen in de reclame voor de warme bakker.

Bij de boeren af
Bij één beroepsklasse past u beter goed op wanneer u het weer als taalkundig bindmiddel wilt gebruiken: landbouwers. Akkers bewerken en gewassen telen stelt bijzonder complexe eisen. Als het te nat is, rijden tractoren en machines zich vast in de modder. Maar te droog is natuurlijk ook niet goed, want dan ontkiemt het zaaigoed niet of valt de groei stil. Probeer daarom af te tasten hoe het ervoor staat in landbouwland. Anders riskeert u een lagedrukgebied in de gemoedelijkheidsfeer! Gebeurt dat toch? Toon dan empathie door een boerenwijsheid te debiteren: een koekoeksroep in de helft van maart, is voor de boer een daalder waard. Maar niet alles is geschikt om de rust terug te brengen. Wilt u de gesprekshemel helemaal doen overtrekken, gooi dan deze in het gesprek: wanneer de boeren niet meer klagen, nadert het einde der dagen.

In de Wetstraat
Eind april, begin mei: de elfendertigste dag in de regeringsonderhandelingen. En nog altijd geen merkbare vooruitgang. Niet alleen daarmee vestigen we in België een record. Blijkbaar zijn we tegelijk de warmste plek van heel Europa. Tja... meer heeft een mondige journalist niet nodig: "Terwijl de zon buiten blaren schijnt, zit de gevoelstemperatuur tussen de onderhandelaars nog altijd ver onder nul. Financiële analisten vrezen voor grijze donderwolken als er niet snel een federale regering komt. Al blijft de barometer weinig goeds voorspellen in verband met een snelle oplossing." En daarmee is dé parallel meteen getrokken, want net zoals het weer blijft de politiek nog ontzettend lang gespreksonderwerp van elke dag.

Achteraf is voorspellen gemakkelijk

Tijdens Alles kan beter wisten ze al dat het weerbericht een onuitputtelijke bron van grappige situaties vormt. Het 'format' van de weersvoorspellingen is sindsdien wel een ietsiepietsie veranderd - toch zeker op de commerciële zender. Maar deze montage levert genoeg stof om tijdens de komende uitzendingen op zoek te gaan naar een 'matige toevoer van zachte lucht vol subtiele weergrapjes'.

Handig! Een lijst met 25 tips (don'ts) voor vertalers en vertaalbureaus.













Bron: Yndigo translations