Van Adinkerke tot Aarlen: in heel België kunt u tussen de kunstig versierde kerstbomen aan glühwein nippen. Op de Brusselse markt staan 240 houten chalets klaar: vol kerstartikelen. Oder … steekt u liever de grens over richting Weihnachtsmärkte in Köln? Ou … aan de andere kant van de taalgrens vindt u le Village de Noël op de Luikse Place Saint-Lambert. En dan hebben we het nog niet eens gehad over Christmas shopping bij Harrods in Londen. Kerstmis overstijgt elke (taal)grens!

Gezelligheid en wollen truien
Ah … geeft u maar eerlijk toe: zo een knapperige Bratwurst doorspoelen met een hartverwarmend glaasje glühwein? Het heeft wel iets. En ja, u moet er de zoveelste uitvoering van Jingle Bells wel bijnemen. Maar van onder uw dikke wollen trui is het toch ook best genieten van die feeërieke lichtjes en (valse) sneeuw.

Over het Kanaal
Met de trein staat u vanuit Brussel zo in het hartje van Londen. En daar … spoelt de kerstsfeer u enthousiast tegemoet. Zeker in de buurt van Harrods in Londen: dé place to be voor kerstadepten. Maak dankbaar gebruik van elke passage onder een maretak – mistletoe zoals ze hem daar noemen: elke doortocht betekent een free ticket voor een teder kusje van uw geliefde. En bent u ook nog op 26 december in Engeland? Geniet dan van de gezellige drukte tijdens Boxing Day. Die naam verwijst naar de dag waarop traditioneel elke Brit zijn kerstpakje opent. Intussen is hij ook uitgegroeid tot de startdag van de winterkoopjes én de dag van de jaarlijkse vossenjacht. Bruisende drukte gegarandeerd!

Dood aan sokken en dassen!
Amerikaanse bevrijders introduceerden de kalkoen op het kerstmenu. Niet exact wat ze thuis deden, want in Amerika komt die op tafel tijdens de vierde zondag van november. Dan vieren ze Thanksgiving. Mét de onmisbare stuffed turkey. Sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog verscheen die almaar vaker op Europese feesttafels. En ook voor de inhoud van de kerstcadeaus laten uw naasten zich vaak inspireren door Angelsaksische voorbeelden. Of zouden matching sokken en dassen een universele oplossing zijn als ‘veilige’ cadeaukeuze? Altijd prijs, altijd gewonnen. Maar echt origineel? Neen, dat zijn ze intussen niet meer. Daarop hebben digitale drukkers tegenwoordig wat gevonden: laat uw eigen foto's printen op portefeuilles, ondergoed, T-shirts of zelfs kerstballen. Zo kunt ook u iemand – welgemeend én vanuit de grond van uw hart – toewensen: “Ge kunt de boom in!”

“Er is geen bal op de tv”
De kerstperiode is voor veel tv-programmamakers hét moment om nog eens met een hoop klassiekers op de proppen te komen. Kent u alle Sissi-films intussen helemaal van buiten? Zet uw lachspieren dan in overdrive met een exquise selectie YouTube-aanraders. We beginnen met een 'Alles kan beter'-voorgerechtje op basis van de 3 Suisses-wintercatalogus. Als hoofdgerecht serveren we u Mr. Bean in zijn onnavolgbare kalkoengevecht. En als dessert staat er nog een collectieve zangstonde op het menu met Bob Dylan die in ware polkastijl de stoelen aan de kant schuift.
Zin in nog een digestiefje? We presenteren u Little Drummer Boy van The Dandy Warhols. Als slaapmutsje tot slot, kunt u rustig meewiegen op de lazy bossanova-tonen van Lisa Ono.

Rij geen rendier plat en geniet ervan! Merry Weihnachten und a happy année!

Druilerig weer of hittegolf: de zomer is pas echt begonnen als de Tour zich op kruissnelheid trapt. Rondvliegende coureurs die in de prikkeldraad gaan hangen, onschuldige sujetten die per ongeluk verboden middelen binnenspelen, de absolute mensengekte op de beklimmingen en wielertaal met al haar beeldspraak: ja, er zijn zekerheden in het leven!
 
Le Tour versus la Tour
En waar denkt u dat de Ronde van Frankrijk start? Juist ja: in het Belgische Luik. Vreemd? Tja, het kan altijd gekker. De Ronde van Italië startte dit jaar in Denemarken. Shakespeare had het moeten weten. Hij had meteen zijn teksten aangepast: Something’s Italian in the state of Denmark. Maar dit geheel terzijde. Want na de tweede rit zit de Ronde van Frankrijk wel degelijk in Frankrijk: le Tour (de France) werkt dan zijn duizenden kilometers af richting la Tour (Eiffel) in Parijs.
 
Wint de winnaar?
Je moet het de Tour meegeven: hij blijft spannend, elk jaar opnieuw. En zelfs als de renners op de Champs Elysées over de eindstreep gedenderd zijn, duurt het nog maanden voor we de definitieve winnaar kennen. Denk maar aan Floyd Landis. In 2006 met voorsprong in Parijs. Dus … gelauwerd in zijn gele trui. Maar even later bleek dat hij op verboden brandstof had gereden. Gevolg? In 2007 vliegt Landis van de tabellen en krijgt Óscar Pereiro Sio de lauwerkrans. Vergelijkbare taferelen na de Tour van 2011: Contador houdt in Parijs grote sier. Maar krijgt later een schorsing: daarom staat Andy Schleck nu als winnaar in de Tour-annalen.
 
Wilde verhalen
De Tour is mythisch, de renners zijn helden. En bij mythische helden horen straffe verhalen. Maurice Garin won in 1903 de allereerste Ronde. Maar een jaar later zette de jury hem uit koers: hij had onderweg even de trein genomen. En dat was – ook toen al – niet echt de bedoeling. Joop Zoetemelk haalde zes (!) keer de … tweede plaats. De goden bedankten hem voor zijn volharding: in 1980 won hij. Raymond Poulidor deed nog ‘beter’: hij stond acht keer op het podium maar … nooit op het hoogste trapje. Lance Armstrong stond óók acht keer op het podium: zeven keer als winnaar en één keer als derde. Tja, wie gaat daar nog ooit over?
 
Goal, goal, goal
Voor de pedalenridders hun trappers het volle pond geven, zijn er uiteraard nog de grastroepen die hún veldslagen afwerken. Het EK 2012 kent zowaar bijna zijn winnaar. Wie pot het ultieme doelpunt, wie pegelt de mooiste streep in de winkelhaak, wie bezorgt de commentator van dienst zijn goal, goal, goal-moment? Oh ja, en dan zijn er ook nog de Olympische Spelen in Londen! Bij ElaN zijn we alvast klaar voor een paar maanden sportpret. Daarover vertellen we in september graag meer!

Ook elke maand onze nieuwsbrief in je mailbox? Schrijf je dan in!

Frankrijk koos niet langer voor rechts. Gevolg? Sarko moet op zoek naar een nieuw tijdverdrijf, Carla Bruni kan opnieuw het podium op en … we verheugen ons over een taalkundige curiositeit. Want wie resideert nu in het Élysée? François Hollande. Frans van Holland, dus. Wie zegt er dat er geen Europese eenheid bestaat? 
 
Cécile de France
“Aha, maar dan zitten we op een veelbelovend spoor”, hoor ik u denken. Inderdaad. Want het blijft niet bij dat ene namencuriosum rond de Franse president. Wat dacht u bijvoorbeeld van Cécile de France, een adembenemend mooie actrice? Waar deze ravissante Cecilia van Frankrijk vandaan komt? Haar naam zegt het zelf, toch? Niet dus! Want ze is geboren en getogen in het Belgische … Namen. (Hoeveel geluk kun je hebben dat ook de plaatsnamen meespelen in het woordspelletje over voor- en familienamen?)
 
Met de Franse slag?
Wat typeert een Franse president? En … waarin verschilt hij van de presidenten uit andere landen? Misschien wel door zijn égards. Monsieur le Président is en blijft een échte heer – altijd en overal. Terwijl je president Obama misschien wel eens ziet opduiken in een hemdje met korte mouwen. Niet zo in Frankrijk. Logisch, want haute couture is dan ook een Franse uitvinding.
 
Grands travaux
Iedere president van de Vijfde Republiek drukt zijn stempel op de hoofdstad met grote werken. Parijs kreeg van Pompidou een kunstenmuseum waarvan nu nog altijd niemand weet hoeveel het echt gekost heeft. Ook Chirac bedacht de Parijzenaars met een museum: Quai Branly. Voor Mitterand mocht het iets meer zijn: de piramide aan het Louvre, de Grande Arche de la Défense, een immense bibliotheek, … Sarkozy ging het buiten de stadsgrenzen zoeken. Onder zijn leiding begon le Grand Paris, de ‘verstedelijking’ langs de Seine tot aan het Kanaal in Le Havre. Benieuwd wat Hollande als zevende president van de Vijfde Republiek gaat bedenken als pièce de résistance.
 
Élysée
En dan is er uiteraard ook nog de ambtswoning: het Élysée. Een naam die klinkt als een klok. En ook wat statiger dan Downing Street 10 in Engeland, 1600 Pennsylvania Avenue voor het Witte Huis in de VS en … de Wetstraat 16 in België. En uiteraard op en top uniek. Want alleen de president van Frankrijk kan er wonen – niemand anders! En hoe: het gebouw ademt de roemruchte geschiedenis van de enorme République. Waar liberté, égalité en fraternité hoog in het blauw-wit-rode vaandel staan, trots getorst door de heldhaftige Jeanne d’Arc en co.
 
Mannen met ‘grote’ plannen
Hoe ziet een moderne stad eruit? Wat heeft een bewoner van een wereldvermaarde metropool nodig? Hoe etaleer je de illustere rijkdommen uit een eeuwenoude geschiedenis? Iedere president heeft er zijn eigen idee over. En al die ideeën genereren op hun beurt tonnen kritiek. Het verhaal van de Grands Travaux in Parijs laat zich lezen als een thriller. Mét intriges, elkaar vliegen afvangen, gecontesteerde beslissingen én … heel veel iconen die zich intussen in het internationale collectieve geheugen hebben genesteld.

De Azteken waren er al verzot op: chocolade. Uw hunker naar het zoete goedje is dus zeker niet revolutionair. En daarbij ... chocolade hoeft niet altijd even zoet te zijn. Moderne chocolademeesters presenteren u de meest gedurfde smaakcombinaties. Melkchocolade met pikante chilipepers, bijvoorbeeld. En laat u ook daarover niets wijsmaken: experimenteren met het smakenpalet is evengoed een Aztekengebruik. Vergoelijk daarmee uw chocoladesmulpartijen: "Ik doe het niet om de chocolade zelf maar ... voor het historische onderzoek!"

Chocoladetaal
Chocoladeletters hebt u al wel eens gezien. Samen met andere chocolade-uitvoeringen zijn ze erg in trek bij de paashaas of de klokken van Rome. Maar naast die lettervormen bestaat er ook een specifieke chocoladetaal voor professionals: walsen, concheren, temperen, ... Allemaal stappen in het productieproces die u volgens de regels van de kunst moet uitvoeren. Doet u dat niet? Dan is een doffe klomp onaantrekkelijke chocobrij uw deel.

(Wereld)erfgoed
Waar het woord 'chocolade' etymologisch vandaan komt? Het is een verbastering van het Azteekse xocoatl. Daarin verwijst xoco naar 'bitter' en atl naar 'drank' of 'water'. Zo weet u meteen hoe de Azteken hun chocolade degusteerden: ze dronken 'chocolademelk' met extra vanille of chilipeper. En sinds toen nestelt chocolade zich voortdurend in ons collectieve geheugen. Als smaakbeleving maar ook in onze taalbeleving. Een voorbeeldje? U hoorde Forest Gump toch ook al eens debiteren: "Life is like a box of chocolates. You never know what you're gonna get." Of de iets minder bekende wijsheid: "Van chocola alleen kan een man niet leven - een vrouw wel."

"Een beetje verliefd ... "
"Maar ... waardoor blijft die chocolade - zelfs na verschillende eeuwen - nog altijd zo aantrekkelijk?" Omdat hij rechtstreeks op uw gemoed inspeelt. En dat is natuurlijk een eigenschap waarvan andere producten alleen maar kunnen dromen. In de chocolade zitten stoffen die endorfines losmaken. En daarvan gaat u zich beter voelen. Tegelijk houden de cafeïne en aanverwanten u wakker en extra alert. Een gevoel dat u kunt vergelijken met een aanval van verliefdheid. Logisch dus dat iemand met liefdesverdriet zichzelf op de chocolade stort. Kwestie van het gemis artificieel uit de wereld te helpen.

Gebruiksklare uitvlucht
Meteen een tweede smoes, mocht die van de Azteken geen ... steek houden: "Ik pas mijn le-de-ve-de-therapie toe!" Wedden dat begripvolle blikken vol medelijden uw deel zullen zijn? Een extra voordeel boven op het feit dat uw zalige smulmoment gelegitimeerd lijkt.

Chocoladekampioen
"En als ik nu eens een paar chocoladen vormpjes zou maken: daarvoor moet toch een publiek te vinden zijn?" Zo moet ooit de eerste chocolatier gedacht hebben. En warempel: er bestaat effectief een publiek voor - een héél groot zelfs. Zodra dat duidelijk wordt, zie je dat er altijd wel weer een paar 'uitslovers' opstaan, die het basisidee tot in het absurde doortrekken: welkom op de wereldkampioenschappen voor chocolatiers. En daarbij gaat alles lekker, lekker, lekker tot ... het misgaat (zie vanaf 2:15).

Rosenmontag, Vette Dinsdag, vastelaovend (vastenavond) en vuil jeanetten: geen flauw idee waarover het gaat? Dan bent u duidelijk niet het carnavalstype. En dat is jammer, want u mist een folkloristisch unicum om duimen en vingers bij af te likken. Mét een eigen woordenschat en een eigen logica. Want de 'vastenavond' duurt van zondag tot ... dinsdag. Voor de gemiddelde taalgebruiker is dat een vrij enthousiaste invulling van het begrip 'avond', toch?

Heidense oorsprong
Volgens de traditie viert u carnaval drie dagen lang voor Aswoensdag. Het is dé periode om u nog even helemaal te laten gaan vóór de vastenperiode. Want die bestaat uit veertig 'sobere' dagen in de aanloop naar Pasen. Waarschijnlijk is carnaval zelfs ouder dan het christendom: in plaats van het ritueel uit te roeien, annexeerde de kerk het gebruik door er een vrome betekenis aan te geven.

Carnaval versus Reformatie
De Reformatie trok een scheidingslijn door Nederland. Met een noordelijk deel boven de Grote Rivieren en een zuidelijk, waartoe ook Vlaanderen behoorde. Boven de Rivieren onderdrukte de strenge protestantse leer alle carnavaleske uitbundigheid. Terwijl het Zuiden lustig doorfeestte. Sinds kort viert het Noorden opnieuw mee. Maar toch moet u voor de totaalervaring nog altijd Onder de Rivieren zijn.

Fasching = Duits en Zwitsers
Misschien denkt u bij 'carnaval' automatisch richting Rio. Tja ... je zou voor minder. Maar ook dichter bij huis heeft het zijn buitenlandse varianten. Wat dacht u van de Duitse traditie? Televisieavonden vol topvermaak voor de liefhebbers: grapjassen die moppen én bier tappen om nokvolle zalen te vermaken. In het Rijnland is het een jaarlijks gemeengoed. Terwijl ze in Zwitserland de koebellen bovenhalen en met fakkels van de nachtelijke heuvels skiën. Een mens zou er zowaar emotioneel van worden.

Werelderfgoed
Het is ook de UNESCO niet ontgaan: de Gilles de Binche staan op de lijst van het werelderfgoed. Met die 'beschermde status' zingen ze het nog wel even uit — terwijl ze in hun gestreepte pakken met witte pluimenhoeden appelsienen gooien. Maar ook het carnaval van Aalst staat op de werelderfgoedlijst. Samen met collega's uit bijvoorbeeld Bolivia en Columbia. Meteen uw ideale smoes om u volledig te laten meedrijven in de gekte: "Ik doe alleen mee om het werelderfgoed te ondersteunen ... hips ..."

Mien waar is mijn feestneus?
Dé klassieker onder de brave carnavalsnummers staat op naam van Toon Hermans. Maar ... gaat u graag een stapje verder? Dan staat er al snel een paard in de gang!. En ligt ook dat deuntje nog een beetje zwaar op de maag? Jeff Hoeyberghs weet raad! Een vederlicht lied komt altijd van pas als de drank in de man is. Oepsasee! Regel alvast uw Bob: laat u volledig gaan en kom veilig thuis — al dan niet in polonaise.

In deze column op de website van de Britse kwaliteitskrant The Guardian breekt taalkundige Isabelle Jones een lans voor meertaligheid. Conclusie: meertaligheid kan je helpen om je taalkundige én persoonlijke horizon te verbreden.

En het kan voor onverwachte meevallers zorgen .

Ook zin in een groter ijsje? Volg dan een van onze taallessen...

Om het jaar te eindigen, een ode aan het weglatingsteken.
In Engeland is er namelijk een taalkundige hetze ontstaan omdat het stadsbestuur van Birmingham beslist heeft om alle weglatingstekens op wegwijzers, etc. te verwijderen.

Paniek! Chaos! Revolutie! Laten we hopen dat de trend niet overwaait naar onze contreien: wij hebben onze handen al vol met mensen die 'de' en 'het' willen vervangen door één lidwoord, of 'hun' willen gebruiken als ze 'zij' bedoelen :-)

Tot volgend jaar! En nu zijn we weg'!

PS Niet zeker waar uw weglatingstekens horen? Doe dan een beroep op ElaN's (of is het ElaNs?) taalexperts.

De politie doet haar best om het streefaantal van 200.000 BOB-controles te halen. In de hoop om zeker de straalbezopen chauffeurs, maar óók de tipsy bestuurders van de weg te plukken. Want teut achter het stuur is gevaarlijk. Topzwaar navigeert u maar met een fractie van de precisie die u nuchter aan de dag legt. Ga daarom tijdens een ademtest voor een negatief resultaat. Want dat is... positief voor uw lijf en leden.

De 'P' van prima of positief
Al ooit aan de kant gezet met het vriendelijke verzoek 'te blijven blazen zolang de pieptoon gaat’? Op de Belgische controletoestellen hoopt u dat er een ‘S’ via het digitale schermpje oplicht. Want die staat voor safe. Een BOB-sleutelhanger rijker, mag u opnieuw de weg op. Krijgt u dat blaasverzoek in Nederland? Hoop dan op een 'P'. Nee, niet die van positief, wél van prima. Tja, het is maar dat het kind een naam heeft. En aan u om de culturele verschillen te doorgronden vóór u een blauw zwaailicht tegenkomt. Kwestie van een gênant moment te voorkomen.

Oud probleem = taalrijkdom
Dat geestrijke drank vreemde dingen doet met een mens, is al langer bekend. Vandaar de rijke woordenschat om dronkenschap aan te duiden: in de olie zijn, voor Pampus liggen, met een nat zeil thuiskomen, een stuk in de kraag hebben, de prins spreken, een tikje aanhebben, … Aangevuld met een aantal wijsheden: als de drank is in de man, is de wijsheid in de kan. Of na wat gepimpel, is de geest wat simpel. Kortom, je verliest je inschattingsvermogen na een te hoog drankdebiet. Terwijl de Romeinen dan weer leerden: in vino veritas (in wijn zit de waarheid). Van een cultuurverschil gesproken.

Rad van tong
Die Romeinen doelden uiteraard op de remmingen die wegvallen: met een glas op durft u vrank en vrij de waarheid te zeggen. Terwijl u in nuchtere toestand de etiquette laat primeren en schoonstaans de harde woorden achterwege laat. Maar hou rekening met een spraakprobleem als u een glas drinkt vóór uw mededeling: net zoals over de rest van uw lichaam, verliest u de controle over uw tong. Een dronkenman herkent u dus niet alleen aan zijn waggelgang. Maar ook aan zijn gewauwel. Ga uzelf daarom niet té enthousiast moed indrinken. Anders bent u totaal onverstaanbaar. En zoals u van ElaN al langer wist: it’s better to be understood!

Weet je wat ik zie, als ik gedronken heb?
Lachen met dronken mensen: het is niet altijd even tactvol. Maar … sommige situaties zijn zó hilarisch dat u niet anders kunt dan lachen. Neem nu bijvoorbeeld een oudere heer die de ademtester van de agenten niet meteen herkent. Of een andere man die proefondervindelijk aantoont dat gipsplaten toch ook niet echt sterk zijn. Hebt u een BOB ter beschikking en wilt u eens doorzakken? Denk dan zeker aan deze tip.

Correctie: literair vertalen is een hondenstiel. Of toch volgens het onderzoeksrapport (pdf) van de Vlaamse Auteursvereniging. Een van de conclusies: een ongesubsidieerde literaire vertaler verdient gemiddeld 787 euro per maand. Slik. We zullen het er maar op houden dat literair vertalen een roeping is?

Je bent wat je eet. Je bent hoe je schrijft en praat. Dat is de kernboodschap van 'The secret world of pronouns', een intrigerende kijk achter de schermen van ons dagelijkse taalgebruik.

Wat zeg je over jezelf als je vaak 'ik' gebruikt?
Waarom ga je anders praten als je liegt?
Wat valt er allemaal af te leiden uit je e-mails?

Hint dit boek voor onder de kerstboom en kom het te weten :-)
Op de site vind je ook een paar leuke oefeningen die je meer vertellen over je taalstijl.

De dagen korten: tegen het einde van november is het écht vroeg donker. Het uitgelezen moment om de baard van Sinterklaas nog net achter een hoek te zien wegglippen. En wanneer de goedheilige man opnieuw naar Spanje stoomt, is het tijd voor de rendieren van de Kerstman. Al jaren zo! Al hebben de ‘marktleiders’ in de sector van de kinderfestiviteiten concurrentie van Halloween gekregen. Is dat feest van Magere Hein een new kid on the block, overgewaaid uit de commerciële VS? Of zit er traditie achter?

Trick or treat
"Wij hebben vroeger nooit van Halloween gehoord! Dat bestond niet." Inderdaad, u hebt de verkleedpartijen ongeveer tien jaar geleden écht zien doorbreken. Van deur tot deur gaan voor een handvol snoep of enkele eurocenten was tot dan toe alleen gebruikelijk rond Nieuwjaar, Driekoningen of Sinte-Mette (in het Mechelse). Terwijl in oktober nu alle verkleedwinkels uitpuilen en iedere handelaar elke vierkante centimeter van zijn uitstalraam versiert.

Nacht van de heiligen
U ziet het Amerikaans ogende gedruis met lede ogen aan. Want platte commercie zegt u niets. Tja … daar kan een nuchtere Europeaan best wel inkomen. Al is er hoop. Want Halloween is een verbastering van All Hallows’ Eve (~ Allerheiligen): de oudejaarsnacht bij de Kelten. En daardoor zit er achter dat Amerikaans vernislaagje dus toch een eeuwenoude Europese traditie.

Exportproduct importeren
Toen de Romeinen Groot-Brittannië binnenvielen, gaven ze hun eigen interpretatie aan het Keltische feest. Zo werd het een eervolle herdenking van de overledenen – net zoals wij nu nog altijd Allerheiligen vieren. In de negentiende eeuw namen Ierse en Schotse emigranten de traditie mee naar de Verenigde Staten, waar ze een eigen leven ging leiden. Dat de festiviteiten nu opnieuw overwaaien, is dus niet meteen een incidentele veramerikanisering van het Europese vasteland. Maar eerder een heropleving van een stokoude traditie, dan wel in een nieuw kleedje.

Uw kinderen zal het waarschijnlijk worst … euh … candy wezen: zij amuseren zich in hun verkleedplunje en met hun snoepemmer. Mocht u de deur opendoen en niet meteen begrijpen wat die trick or treat betekent, geef dan een seintje: ElaN zorgt graag voor een treffende vertaling! Boehaha!

Sinterklaasbloopers en verkleedpret
Kinderen hun dag van het jaar bezorgen, is noeste arbeid. Echt! Er bestaan zelfs beelden van. Wat zo een stokoude man allemaal niet moet doorstaan... In dat opzicht is Halloween milder: snuggere types maximaliseren het rendement van hun verkleedpartij. Daardoor verzekert Halloween ook plezier tijdens feestjes voor volwassenen.

Geld is niets meer dan een hoopje papier. Stevig papier, met katoenvezels erin. En beveiligd met watermerken, fluorescerende inkt en grafische spitsvondigheden. Maar toch, het blijft papier. Papier dat vaak aanleiding geeft tot geanimeerde discussies. Want een tekort veroorzaakt faillissementen en – uiteindelijk – bankcrisissen. Terwijl loterijen wekelijks nieuwe miljonairs maken. Iedereen is bezig met geld. Maar … begrijpt u eigenlijk alles wat erover gezegd wordt?

Eenvoudige oorsprong
Vroeger was alles eenvoudiger: ruilhandel was direct en glashelder. U wilde eieren? Geen probleem, u ruilde ze tegen een brood dat u gebakken had. Maar … brood kunt u niet 'beleggen'. En als er niemand brood wil, blijft u met een overschot zitten dat oudbakken is. Vandaar de uitvinding van hét hulpmiddel: geld. Een 'opslagmiddel' om de ruilwaarde van uw goederen vast te houden tot u die waarde opnieuw nodig hebt. Zoals een accu de elektrische energie vasthoudt tot u de motor start.

Banken maken het complex
Een toen kwamen de bankiers. Met ingenieuze systemen verhoogden ze de ruilwaarde van uw geld zonder dat er per se goederen tegenover stonden. U raadt het al: speculeren op basis van de virtuele waarde – de waarde die 'de mensen' volgens hen op een bepaald goed plakken. Eens in dat virtuele straatje zijn er allerhande geinigheden mogelijk: short selling bijvoorbeeld. Of beleggen in langlopende obligaties met geld uit dagleningen – waarbij je het geld nog diezelfde dag moet terugbetalen.

En toen ging het mis
Dat spel van inschatten, (ver)kopen, shorten en coveren ging goed tot … het fout liep. In 2000 werd duidelijk dat de gehypete internetbedrijven toch niet zóveel waard zijn (dot-com-zeepbel). In 2008 ontdekten de banken dat te veel leningen uitgeven nefast is (kredietcrisis). En 2011 leert dat beleggen in bedenkelijk staatspapier een grootbank klein kan krijgen. Dexia valt uiteen in een aantal good banks en een bad bank.).

Maar … hoop doet leven: als de financiële wereld opnieuw 'gezond' is, kent iedereen tenminste de grenzen van veilig beleggen. En tot dat moment helpt ElaN Languages u graag om de moeilijke termen te verklaren.

Money, money, money
Zin om véél goud bij elkaar te zien? Kijk dan naar de reportage over (Nederlandse) euro's. Kinderlijk eenvoudig uitgelegd, maar net daardoor glashelder. En vanaf 5:30 blinkt het goud u tegemoet. Liever een uitleg 'In Plain English'? Leer meer over investing money en … word rijk.

Een nieuwe lente en een nieuw geluid. Zo begon Gorter zijn gedicht Mei. Die openingszin bent u vast wel al eens tegengekomen. Meer dan eens. En met een minimum aan originaliteit turnt u hem om tot: een Arabische lente en een nieuw geluid. Politiek gezien slaat u dan de nagel op de kop. Maar ... taalkundig is er niets nieuws onder de zon. Integendeel, het Nederlands is al eeuwenlang schatplichtig aan de Arabische woordenschat.

Mierzoet
Dacht u écht dat Tienen het suikerklontje uitvond? Geperfectioneerd, misschien. Maar kandij (suikerkristallen op een stokje) is wel degelijk een Arabisch leenwoord. Net zoals abrikoos, siroop en sorbet. Maar ook voor pittigere gerechten met artisjok en dragon bent u aan het juiste (taal)adres. Verder danken we ook alchemie en algebra aan het Arabisch. Zelfs maffia, al hebben ze op Sicilië en in Albanië wel hun best gedaan om die term een eigen invulling te geven.

Duizend-en-een-nacht
U zou het de laatste maanden niet zeggen, met de recente (oorlogs)beelden uit de streek. Maar de Arabische wereld is ook de inspiratiebron voor de sprookjes uit Duizend-en-een-nacht. Matras, karmijn of lila, mohair, karaf, lakwerk: stuk voor stuk Arabische leenwoorden En cruciaal om de sprookjessetting te beschrijven. Dan hebt u ook nog de personages: sultan, emir, tamboer, muezzin, kalief, etc. Samen gezellig een bakkie koffie drinken. Of op safari om een olifant te zien. Met ieder een talisman in de hand voor extra geluk. En daarna languit op de divan met een portie hasjiesj.

Mondje Arabisch
Zin om zelf uw tanden in het Arabisch te zetten? Begin dan al met uw leesrichting om te keren: van rechts naar links. Daarna is het kwestie van de achtentwintig lettertekens te herkennen. Zodra u die beet hebt, is het relatief gemakkelijk. Want Arabisch is op en top fonetisch. Geen geharrewar met bijvoorbeeld een 'c' die in circus als 's' en 'k' klinkt. Al zit er toch een addertje onder het gras: het Arabisch noteert zijn korte klinkers ... niet. De context moet u uiteindelijk in de goede richting leiden. Al blijven zo misverstanden door afwijkende interpretaties mogelijk.

Vlot het toch niet? Dan helpen we u bij ElaN graag voort. Stuur de fanfare om onze aandacht te trekken. Dan nemen wij uw taalopdracht onmiddellijk in het vizier.

Broodje shoarma
Arabisch is ook gewoon lekker: een broodje shoarma op zijn tijd ... daar is niets mis mee. Extra voordeel: een shoarmazaak is meestal open tot de vroege uurtjes. En net dat verzekert hilarische situaties. Luister maar even naar een ervaringsdeskundige: Najib Amhali

De VRT heeft een (ver)nieuw(d)e taalsite: Taalnet. Met onder andere de wekelijkse taalmail. Ziet er op het eerste gezicht veel handiger, overzichtelijker en luchtiger uit dan de voorganger: daar moest je soms (te) veel moeite doen om het juiste taaladvies te vinden.

Dus taaladvies of taaltips nodig? Twee adressen! (Taalnet en ElaN) ;-)

Als wegenarbeiders op het viaduct van Vilvoorde stof maken … dan moet het wel zomer zijn. Tijd voor een break. Al was het maar om de verkeersellende op de Brusselse ring te ontlopen. Weg, ver weg van bumperrijden en versmalde rijstroken. Al moet het nu ook niet té ver worden. Anders zit je opnieuw gevangen in de wagen. Waar je ook gaat: een cultureel (taal)verschil ligt alvast op je te wachten. Maar met een paar handige tips is dat niet meer dan een grappige vaststelling tijdens je relaxte vakantie.

Mag het wat meer zijn
Uiteraard zijn er de voor de hand liggende vergissingen. Ga je voor een strandvakantie in een Duitstalige regio? Zoek dan op de kaart naar 'Meer'. Bij aankomst zul je inderdaad zien dat ze met 'Meer' meer bedoelen dan zomaar een meer: geniet volop van een dagje zee! Slecht weer getroffen? Klaag dan niet over 'Mist'. Want dat betekent zoveel als mest. En geef toe: de vreemde reacties die je dan krijgt, zijn niet cultuurgebonden. Die zou je bij ons óók krijgen op basis van je gesprekonderwerp met een reukje.

Qu'est-ce que je vous?
Afzakken naar het zuiden vergroot de kans op zonneschijn, lekker eten en heerlijke wijn. Bezoek je een wijnkasteel? Raak dan niet geaffronteerd als iemand je een 'amateur' noemt. Want dat betekent liefhebber, iets helemaal anders dan het denigrerende hobbyist. Kijk ook uit met windrichtingen: 'ouest' is … west, terwijl 'est' dan weer oost betekent. Min of meer te vergelijken met de verwarring in het Grieks over 'nè', wat ja betekent, en 'ochi', wat dan weer neen wil zeggen. Kortom: kleine verschillen die voor een Babylonische spraakverwarring zorgen.

Eyjafjallajökull
Liever vuurspuwende bergen? Dan moet je naar IJsland. En stel dat je er – door lava-activiteiten – langer verblijft dan voorzien, let dan op voor de IJslandse instinkers. Biedt iemand je 'kaka' aan, dan serveert hij een stukje cake. Zoek je slaapplaats voor je gezin? Spreek dan aan de receptie niet over je 'kind', IJslands voor schaap. En dat is nu toch niet meteen flatterend voor je oogappel, wel dan? Oh ja, 'strax' betekent niet straks, maar onmiddellijk. Dus … een kamermeisje aanspreken met 'Straks is goed hoor …' komt daardoor net iets anders aan.

Waar je ook naartoe gaat, we wensen je alvast een heerlijk verblijf. En mocht je er taalgewijs echt niet meer uitraken, probeer dan eens de hulplijn van ElaN.

Zonder woorden

Cultuur is een levend iets: het groeit, evolueert en typeert. Ga je naar Berlijn? Dan zie je nog restanten van de twee culturen die de stad verdeelden in West en Oost. Let in voormalig Oost-Berlijn zeker op de Ampelmännchen, de typische afbeeldingen op de verkeerslichten voor voetgangers. En als je dan toch herinneringen ophaalt: ken je de Trabant nog? Heerlijk autootje met een typisch geluid – dat je met wat oefening zelf kunt nabootsen. Rengkekkedengdengdeng!