Het Berbice-Nederlands, een mengtaal die werd gesproken in een deel van Guyana, is officieel uitgestorven verklaard. Dat schrijft National Geographic Magazine in haar
maart-editie.

De taal werd in 1627 geïntroduceerd door de Zeeuwse koopman Abraham van Peere die de kolonie Berbice stichtte in het huidige Guyana. De taal was een mengelmoes van Zeeuws, de lokale indianentaal en de taal van slaven uit Nigeria. Volgens de internationale taal-databank Ethnologue is de laatste spreker in 2005 overleden, waarmee de taal officieel is uitgestorven. Een andere Nederlandse creooltaal die werd gesproken in Guyana, het Skepi, is al eerder uitgestorven. Het kan niet erg verrassend genoemd worden dat het Berbice-Nederlands is uitgestorven. Decennia geleden al waren er nog maar een handjevol mensen die de taal spraken.

Nederlandse kolonie

Nadat Berbice in 1627 werd gesticht door Van Peere werd er met name tabak en koffie verbouwd en was er een intensieve ruilhandel met de indianen in het gebied. Het gebied viel onder de West-Indische Compagnie (WIC). De kolonie was erg kwetsbaar voor Franse kapers, die uiteindelijk zoveel schade aanbrachten dat de familie van Van Peere de kolonie moest verkopen aan Amsterdamse handelaars.

In 1763 kwam er een slavenopstand in het gebied waar 3833 slaven woonden op 346 blanken. Bij de opstand kwamen veertig blanken om. Bij de represailles van de blanken vond bijna de helft van de slaven, zo'n 1800 de dood. Daardoor kampte het gebied regelmatig met een gebrek aan slaven. Om de koloniale macht te herstellen werd het stadje Nieuw Amsterdam gesticht.

In 1796 werd de Nederlandse kolonie door de Britten veroverd. Een paar jaar later werd het gebied middels het Verdrag van Amiens teruggegeven, maar al snel werd het weer terugveroverd door de Britten. In 1814 kregen de Britten officieel de zeggenschap over de kolonie en werd Berbice samen met de andere voormalige Nederlandse kolonies samengevoegd tot Brits Guyana. Ondanks de machtsovername bleven veel Nederlandse nog in het gebied wonen. In 1966 werd Guyana onafhankelijk.

Creooltalen

Het Berbice-Nederlands was één van de creoolse talen die ontstond in de Nederlandse koloniën. De andere Guyaanse creoolse taal Skepi was voor de Berbice-sprekers niet te verstaan. Een andere op het Nederlands gebaseerde creooltaal is het Negerhollands. Deze taal werd tot het begin van de twintigste eeuw gesproken op de Deense Antillen, dat tegenwoordig onderdeel uitmaakt van de Amerikaanse Maagdeneilanden.

De meeste creoolse talen in de Verenigde Staten, Indonesië, Guyana en Sri Lanka zijn inmiddels zo goed als uitgestorven. Alleen de taal Petjoh in Indonesië, Afrikaans in Zuid-Afrika (half creools) en Albany en Mohawk Nederlands in de Verenigde Staten worden nog gesproken. Ook de creooltalen op Aruba, Bonaire, Curaçao en Suriname zijn beïnvloed door het Nederlands.

Bron: Historiek.net

The World Loanword Database

Bijna dagelijks komen er vreemde gasten onze taal binnen: leenwoorden die we tijdelijk
nodig hebben als we een nieuw begrip moeten benoemen. Soms blijven ze jaren,
zelfs eeuwen hangen. En dan zoeken we een manier om ze te integreren in onze taal
en onze spelling.

Uit welke talen heeft het Nederlands woorden geleend? En aan welke talen heeft het
deze weer doorgegeven? Het antwoord kan je vinden op WOLD ( the World Loanword Database).
Daar kan je leenwoorden vinden in 41 talen, geleend uit 369 verschillende talen.

Via Google Maps worden voorbeelden gegeven. Als je op de naam van een andere taal klikt,
krijg je te zien waar die taal weer de mosterd heeft gehaald, enz.

Het Nederlands bezit veel leenwoorden, die soms niet meer als zodanig worden herkend. Zo is
het woord kelder van oorsprong een Latijns woord ("cellarium"). In het Groot Leenwoordenboek
van Van Dale worden 28.000 Nederlandse woorden beschreven, afkomstig uit zo'n 28 andere
talen of taalfamilies.

De term leenwoord is enigszins misleidend, indien men het verkeerd opvat: het is niet geleend
maar ontleend.

Soms vindt ontlening plaats, gevolgd door een nieuwe ontlening in omgekeerde richting waardoor
doubletten ontstaan. Enkele voorbeelden:

• Het Frans ontleende boulevard ("brede weg") aan het Nederlandse bolwerk
 ("verdedigingswerk"). Vervolgens nam het Nederlands boulevard weer over uit het Frans.
• Het Frans ontleende mannequin ("model") aan het Nederlandse manneken (vroeg Vlaams,
 "paspop") Vervolgens nam het Nederlands mannequin weer over uit het Frans.

Kersvers aartsbisschop Léonard blijft door zijn gevorderde leeftijd maximaal 5 jaar aan het hoofd van de Belgische Kerk. Dan hebben we dus (bijna) letterlijk weer eens een tussenpaus.

Halle krijgt subsidies voor Vlaams karakter

Het Halse OCMW kreeg van minister voor Vlaamse Rand Geert Bourgeois subsidies om gedurende drie jaar een deeltijdse taalcoach aan te werven. Een proefproject om de rand Vlaamser te houden.

‘Wanneer mensen met een hulpvraag bij het OCMW van Halle aankloppen, gaat het in 55 procent van de gevallen om anderstaligen. Omdat ze meestal geen Nederlands kennen, vallen ze uit de boot bij het vinden van een job in de regio. Dat maakt het weer een stuk moeilijker om uit de armoede te ontsnappen', verduidelijkt OCMW-voorzitter Marie-Rose Harnie. ‘Taal is echt een hefboom tot een beter leven. Halle staat hierin niet alleen. Alle OCMW's in de randgemeenten ervaren de ontnederlandsing van de Rand ook als en groeiend sociaal probleem. Dit jaar heeft het OCMW zelfs een aantal maatregelen uitgewerkt om ons personeel te ondersteunen het Nederlands als voertaal te blijven gebruiken, ook al zitten er anderstaligen in het kantoor. We hebben onder meer een speciale pictogrammenmap ontwikkeld om de communicatie te bevorderen. We hebben naamplaatjes aangebracht aan de meest elementaire gebruiks-voorwerpen in de OCMW-lokalen. We installeerden een kauwgomballenautomaat met een kauwgom als cadeautje voor wie de hulpvraag in het Nederlands stelt en zo meer. Om die eerste stap een permanent karakter te geven, maakte minister Bourgeois nu middelen vrij om een taalcoach aan te werven.'

De taalcoach is een volwaardig personeelslid van het OCMW die personeelsleden op de werkvloer coacht hoe ze best omgaan met anderstalige klanten.

‘We willen af van de situatie waarbij ons personeel bijna automatisch overschakelt op de taal van de zwakste', zegt Marie-Rose Harnie. ‘We bewijzen hen hiermee geen dienst op lange termijn. Om dat te bereiken bestaan er technieken en methoden die de taalcoach zal aanleren. Anderzijds ondersteunt de taalcoach ook de anderstalige klanten van het OCMW met taaltechnieken. Dat moet hun mogelijkheden om werk te vinden vergroten. De taalcoach kan OCMW-klanten ook doorverwijzen naar een reguliere taalcursus.'

De Halse taalcoach wordt de eerste in Vlaanderen die in een OCMW aan de slag gaat. Als de ervaring positief blijkt, zal het project verder worden uitgebreid in de Rand. Het OCMW kreeg deze week het positieve nieuws te horen zodat de OCMW-raad binnenkort overgaat tot het aanwerven van de taalcoach.

Bron: Het Nieuwsblad

'De eskimo's' hebben zogezegd 100 woorden voor het begrip 'sneeuw' en de Albanezen kennen 27 verschillende soorten snorren. En u?

Vertaalbril

Elektronicafabrikant NEC is ontwikkelt een bril die een gesprek in realtime kan vertalen. Twee mensen die geen gezamenlijke taal spreken kunnen daardoor met elkaar communiceren zonder dat er een menselijke vertaler bij hoeft te zijn.

De Tele Scouter is een bril zonder glazen. De headset heeft een kleine projector die beelden projecteert op het netvlies van de gebruiker. Zo zou het apparaatje bijvoorbeeld gebruikt kunnen worden door monteurs, die de handleiding van een apparaat dan letterlijk voor ogen hebben.

De bril kan ook worden gebruikt als vertaalmachine. De microfoon pikt de stemmen op tijdens het gesprek, waarna de woorden razendsnel via software worden vertaald en de projector de ondertiteling naar het netvlies straalt. Ook krijgt de gebruiker de vertaling te horen.

De Tele Scouter werd vorige week onthuld tijdens een beurs in Tokio. Het apparaat komt november volgend jaar op de Japanse markt, in eerste instantie zonder de vertaalmogelijkheid. Een versie die ondertiteling kan verzorgen, staat gepland voor 2011.

Hebt u het ook gelezen? Er is een burgemeester van een middelgrote Vlaamse stad die

zelf de taaltesten voor niet-Nederlandstaligen wil afnemen. Goed of slecht idee? Daarover oordeelt u natuurlijk zelf. Maar is dat wel iets voor een burgemeester? Dan moet hij binnenkort ook zelf de strepen op de weg schilderen of straatlampen vervangen. Maar … is hij dan nog wel efficiënt bezig? Want bij een taaltest moet het bijvoorbeeld van bij het begin duidelijk zijn wat u wilt testen. Anders loopt het mis.

Creatief of analytisch?

“Taal is veel meer dan de dt-regel en wat grammaticale afspraken.” Inderdaad, u kunt tientallen facetten testen. Kies daarom de juiste test, en neem de meest geschikte personen en middelen. Of laat u uw brood bakken door uw schoenmaker? Zet ook duidelijke krijtlijnen uit. Anders komt de controle niet overeen met uw doelstellingen. Een eindredacteur van een krant gaat anders om met taal dan een creatieve geest op uw marketingafdeling. Beiden hebben aandacht voor spelling. Toch primeert bij de creatieve geest de lumineuze ingeving.

Test verschillende talen eenduidig

Bijkomend probleem: uw klantenbestand is meertalig. Tja, dan kunt u maar best op verschillende talen testen. Doe dat wel op een uniforme manier: dezelfde testonderdelen in meerdere talen. Anders vergelijkt u appelen met peren. Bouw de verschillende taaltests op hetzelfde concept, geïllustreerd met gelijksoortige voorbeeldteksten en proefzinnen of -fragmenten. Pour vermij everything wird un poco mish-mash.

Relevante test

Herinnert u zich nog de proefwerkjes uit uw schooltijd? Bij sommige was de relevantie meteen duidelijk. De andere leken pure plagerij: “Schrijf een opstel van 500 woorden, maakt niet uit waarover. Krijg je het in 100 woorden gezegd? Verzin er dan nog maar wat rond.” Voorkom dat die irritatie opnieuw opduikt. Laat uw test daarom door de juiste mensen opstellen – niet door een burgemeester of door uw groenteboer ;-) Wel door taalexperts met de nodige didactische vaardigheden. Want zij houden het aangenaam én relevant.

Maximaal rendement

Spreek er eens over met de trainers van ElaN. Zij ontwikkelen voor u een traject dat precies aansluit op uw taalcontrolewensen. Wat dacht u van een (intensief) testmoment op locatie, aangevuld met een doelgerichte taalopleiding?

Ex-inbreker adviseert

Schoenmaker, blijf bij uw leest: laat mensen doen waar ze goed in zijn. Spreek de juiste expert aan als u écht resultaat wilt boeken. Doet u dat niet? Tja … dan zou de aanpak wel eens kunnen verschillen van uw verwachtingen. Hilarisch geïllustreerd door een fragment uit In de Gloria.

Zeynep AFR.wmv (7,29 mb)

De Talenquiz wordt iedere maand gemaakt door de Taalstudio, in samenwerking met De Praktijk. De quiz, die bestaat uit acht korte vragen, is prikkelend en maakt nieuwsgierig.  De quiz laat taalstudenten of taalliefhebbers op een aansprekende manier kennismaken met de breedte van het taalwetenschappelijk vakgebied. Daarnaast bevatten de antwoorden op de quizvragen verwijzingen naar achtergrondinformatie voor wie er meer over wil weten. Leerlingen kunnen door het maken van de quiz zelf ervaren hoe veelzijdig taal en taalwetenschap is.

De Talenquiz is hier gratis te downloaden. Twee weken na verschijning van de vragen, worden hier ook de antwoorden gepubliceerd. Bent u docent en wilt u meteen de beschikking hebben over de antwoorden? Registreer dan nu via de website van de Taalstudio. Geregistreerde docenten krijgen iedere maand vragen en antwoorden gratis in hun mailbox.

Het openbronproject OpenTaal publiceert de tweede versie van zijn openbronwoordenlijst Nederlands. Deze lijst draagt het Keurmerk Spelling van de Nederlandse Taalunie. Dit keurmerk geeft aan dat de woordenlijst overeenkomt met de officiële spelling van de Woordenlijst Nederlandse Taal, ook bekend als het Groene Boekje.

De spellingwoordenlijst van OpenTaal is in eerste instantie ontwikkeld voor gebruik in openbronsoftware zoals het kantoorpakket OpenOffice.org, de webbrowser Firefox en het e-mailprogramma Thunderbird. Het wordt inmiddels ook gebruikt door Google in de eigen browser Chrome.

De nieuwe versie is aangevuld met 30.000 nieuwe woorden en er is een klein aantal woorden gecorrigeerd. Het effect daarvan zou moeten zijn dat er bijvoorbeeld in de tekstverwerker van OpenOffice. org veel minder onterechte rode krinkeltjes onder de woorden verschijnen.

De woordenlijst van OpenTaal is beschikbaar onder zeer vrije licentievoorwaarden, die niet alleen het opnemen in openbronsoftware, maar ook gebruik in veel andere gevallen toestaan. Het doel van OpenTaal is het ontwikkelen van vrije Nederlandstalige taalhulpbestanden voor gebruik in openbronprojecten. OpenTaal heeft ook een synoniemenlijst en een grammaticacontrole.