Het Berbice-Nederlands, een mengtaal die werd gesproken in een deel van Guyana, is officieel uitgestorven verklaard. Dat schrijft National Geographic Magazine in haar
maart-editie.

De taal werd in 1627 geïntroduceerd door de Zeeuwse koopman Abraham van Peere die de kolonie Berbice stichtte in het huidige Guyana. De taal was een mengelmoes van Zeeuws, de lokale indianentaal en de taal van slaven uit Nigeria. Volgens de internationale taal-databank Ethnologue is de laatste spreker in 2005 overleden, waarmee de taal officieel is uitgestorven. Een andere Nederlandse creooltaal die werd gesproken in Guyana, het Skepi, is al eerder uitgestorven. Het kan niet erg verrassend genoemd worden dat het Berbice-Nederlands is uitgestorven. Decennia geleden al waren er nog maar een handjevol mensen die de taal spraken.

Nederlandse kolonie

Nadat Berbice in 1627 werd gesticht door Van Peere werd er met name tabak en koffie verbouwd en was er een intensieve ruilhandel met de indianen in het gebied. Het gebied viel onder de West-Indische Compagnie (WIC). De kolonie was erg kwetsbaar voor Franse kapers, die uiteindelijk zoveel schade aanbrachten dat de familie van Van Peere de kolonie moest verkopen aan Amsterdamse handelaars.

In 1763 kwam er een slavenopstand in het gebied waar 3833 slaven woonden op 346 blanken. Bij de opstand kwamen veertig blanken om. Bij de represailles van de blanken vond bijna de helft van de slaven, zo'n 1800 de dood. Daardoor kampte het gebied regelmatig met een gebrek aan slaven. Om de koloniale macht te herstellen werd het stadje Nieuw Amsterdam gesticht.

In 1796 werd de Nederlandse kolonie door de Britten veroverd. Een paar jaar later werd het gebied middels het Verdrag van Amiens teruggegeven, maar al snel werd het weer terugveroverd door de Britten. In 1814 kregen de Britten officieel de zeggenschap over de kolonie en werd Berbice samen met de andere voormalige Nederlandse kolonies samengevoegd tot Brits Guyana. Ondanks de machtsovername bleven veel Nederlandse nog in het gebied wonen. In 1966 werd Guyana onafhankelijk.

Creooltalen

Het Berbice-Nederlands was één van de creoolse talen die ontstond in de Nederlandse koloniën. De andere Guyaanse creoolse taal Skepi was voor de Berbice-sprekers niet te verstaan. Een andere op het Nederlands gebaseerde creooltaal is het Negerhollands. Deze taal werd tot het begin van de twintigste eeuw gesproken op de Deense Antillen, dat tegenwoordig onderdeel uitmaakt van de Amerikaanse Maagdeneilanden.

De meeste creoolse talen in de Verenigde Staten, Indonesië, Guyana en Sri Lanka zijn inmiddels zo goed als uitgestorven. Alleen de taal Petjoh in Indonesië, Afrikaans in Zuid-Afrika (half creools) en Albany en Mohawk Nederlands in de Verenigde Staten worden nog gesproken. Ook de creooltalen op Aruba, Bonaire, Curaçao en Suriname zijn beïnvloed door het Nederlands.

Bron: Historiek.net

Het nieuwe jaar is al bijna twee maanden onderweg, en toch duiken hier en daar nog eindejaarslijstjes op. Huh? Wij zijn al begonnen aan ons overzicht 'vertaalblunders van 2010'! Mikt u die terugblikkende lijstjes ook ongelezen richting prullenbak? Wij alleszins wel. Maar bij dit exemplaar bleven we toch even hangen: ‘De leukste spatiefouten van 2009’ van de vereniging Signalering Onjuist Spatiegebruik (SOS).

Je los geld of je leven

De leukste spatiefouten? Signalering Onjuist Spatiegebruik? Wie houdt zich nu bezig met spaties controleren? Zo te zien zijn er aan de andere kant van de Moerdijk gelijkgestemde zielen die even streng zijn op punten, komma’s en dus zelfs spaties als de gemiddelde talenknobbel bij ElaN. De winnaar (hoewel, is de term ‘winnaar’ hier wel terecht?) van 2009 was het Amsterdamse Gemeentelijke Vervoersbedrijf met de fijne zinsnede ‘En dan kom je er achter dat je geen losgeld bij je hebt’. Voorspelden ze in Amsterdam een golf van kidnappings op de bus of tram? Nee, bleek dat je met je bankkaart kunt betalen als je geen ‘los geld’ bij je hebt.

Meer spaties, meer betalen

In dit voorbeeld stond er dus een spatie te weinig. Kan gebeuren. Maar wist u dat oordeelkundig spatiegebruik u een pak geld kan opleveren? Ja, dat stukje taalkundig niemandsland waar we woorden mee uit elkaar houden. Waar nooit iemand over wakker ligt. U betaalt er namelijk voor. Volgt u even mee: u betaalt uw vertalingen per woord. Een spatie houdt woorden uit elkaar en beslist dus of het om één of meer woorden gaat. Een voorbeeld.

Marketing brochure = 2 woorden
Marketingbrochure = 1 woord
---------------------------------------
Uw voordeel: 50%!

Stel nu dat u een tekst over een 'hotten totten tenten tentoonstelling kaartjesknippers opleiding’ wilt laten vertalen. Op die manier geschreven, kost u dat een aardige duit … terwijl het ook zonder spaties kan (moet). Tel uit uw winst!

Slechtziende pc

De hoofdvogel werd dus afgeschoten door het Amsterdamse openbaar vervoer. Dicht op de hielen gezeten door horden ‘lieve heersbeestjes’ (de Telegraaf) en een ‘slechtziende pc’ (Nederlandse Koninklijke Bibliotheek). Valt u dit jaar ook eens over een spatie te veel of te weinig? Laat het ons zeker weten.

Oefening baart kunst

Voelt u soms toch een onbedwingbare drang om die spatiebalk te geselen? Doe dan volgend jaar mee aan het Nederlandse Kampioenschap Spatieslaan. Of is het Spaties slaan? Voorbereiden kunt u hier.

The World Loanword Database

Bijna dagelijks komen er vreemde gasten onze taal binnen: leenwoorden die we tijdelijk
nodig hebben als we een nieuw begrip moeten benoemen. Soms blijven ze jaren,
zelfs eeuwen hangen. En dan zoeken we een manier om ze te integreren in onze taal
en onze spelling.

Uit welke talen heeft het Nederlands woorden geleend? En aan welke talen heeft het
deze weer doorgegeven? Het antwoord kan je vinden op WOLD ( the World Loanword Database).
Daar kan je leenwoorden vinden in 41 talen, geleend uit 369 verschillende talen.

Via Google Maps worden voorbeelden gegeven. Als je op de naam van een andere taal klikt,
krijg je te zien waar die taal weer de mosterd heeft gehaald, enz.

Het Nederlands bezit veel leenwoorden, die soms niet meer als zodanig worden herkend. Zo is
het woord kelder van oorsprong een Latijns woord ("cellarium"). In het Groot Leenwoordenboek
van Van Dale worden 28.000 Nederlandse woorden beschreven, afkomstig uit zo'n 28 andere
talen of taalfamilies.

De term leenwoord is enigszins misleidend, indien men het verkeerd opvat: het is niet geleend
maar ontleend.

Soms vindt ontlening plaats, gevolgd door een nieuwe ontlening in omgekeerde richting waardoor
doubletten ontstaan. Enkele voorbeelden:

• Het Frans ontleende boulevard ("brede weg") aan het Nederlandse bolwerk
 ("verdedigingswerk"). Vervolgens nam het Nederlands boulevard weer over uit het Frans.
• Het Frans ontleende mannequin ("model") aan het Nederlandse manneken (vroeg Vlaams,
 "paspop") Vervolgens nam het Nederlands mannequin weer over uit het Frans.

"Rijm en ijzelplekken maken de rijweg spekglad. Houd daarom voldoende afstand." En u denkt na het verkeersbulletin: "Wat is eigenlijk het verschil tussen rijm en ijzel?" Voor een bestuurder betekenen ze beide ... onheil. Terwijl ze voor de weeramateur verwijzen naar twee totaal verschillende weerfenomenen. Rijm is waterdamp die aanvriest en daarbij een fijn, wit laagje achterlaat. IJzel is regen die aanvriest. Het gevolg? Een dikkere laag ijs op alles waarop die regen viel.

22 x sneeuw

En dan hebben we het nog niet over sneeuw gehad! Poedersneeuw, sneeuwduinen, sneeuwstorm, lichte sneeuw, smeltende sneeuw, poolsneeuw, ... gelukkig duurt de winterprik bij ons niet langer dan veertien dagen! Waar ze écht van sneeuw kunnen meespreken, groeit het aantal benamingen ervoor gestaag. De Eskimo's hebben 22 woorden om alle soorten sneeuw aan te duiden. Twee-en-twintig: je zou het voor minder koud krijgen.

Wintertaal

Wij hebben veel minder woorden voor sneeuw. Maar als die in onze contreien valt, zorgt hij meteen voor ellende. Maar geen nood: bij elke winterprik leren we weer nieuwe termen om die ellende te noemen. Sneeuwfile, sneeuwploeg, sneeuwruimer, sneeuwkettingen, strooidienst, strooiwagen, strooizout, antivries, ijskrabber, winterbanden, enz. De mooiste vondst deed zijn intrede toen het Nederlandse treinverkeer totaal stilviel door de overvloedige sneeuwval: het sneeuwinfarct. Zouden de Eskimo's dat ook kennen? Na een opstopping door sputterende sneeuwscooters of tegenstribbelende rendieren ...

Op het puntje van de tong

Waar de mond van vol is, loopt het woordenboek van over: wedden dat er op termijn nieuwe sneeuwtrefwoorden in de Dikke Van Dale staan? Tenminste als we de volgende jaren nog een paar winterprikken voorgeschoteld krijgen. Want zo niet? Dan smelten de kansmakers als sneeuw voor de zon. Onze taal is pragmatisch: alleen wat leeft in de taalgemeenschap, benoemen we. Maar daar zijn wij dan ook heel sterk in! Kijk maar eens naar ons arsenaal woorden om 'bier' aan te duiden: pils, trappist, abdijbier, ale, bokbier, dubbel, tripel, rookbier, tafelbier, bier van hoge gisting, kriek, geuze, lambic, grand cru, champagnebier, stout, witbier ... ja zelfs alcoholvrij bier! Mocht het ooit tot een internationaal concours vaktermen schieten komen, dan zijn die Eskimo’s nog niet thuis! ;-)

Sneeuwpret

Een ondergesneeuwde auto vrijmaken: hoeveel woorden kent u daarvoor? Vervelend werkje, lastige opdracht, bevroren-vingers-wroeten, tantaluskwelling of kortweg ellende. Maar eens de activiteit benoemd, is de beloning groot: u voelt zich heerser over de elementen. "Wat sneeuw en ijzel? Ze zullen met meer op de proppen moeten komen om mij te stoppen!" Even op de tanden bijten en ... goed voorbereiden, dan is alles zo gepiept.

Mel Gibson wants you to hear real Viking language.

"I want a Viking to scare you. I don't want a Viking to say, "I'm going to die with a sword in my hand."
I don't want to hear that. It pulls the rug out from under you. I want to see somebody who I have never
seen before speaking low guttural German who scares the living sh*t out of me coming up to my house.
What is that like? What would that have been like?" Gibson is unsure whether it'll be in Old Norse or Old
English. "Whatever the 9th century had to offer. I'm going to give you real." Leonardo DiCaprio is going
to have his work cut out for him. But hey, English majors survive this every year, and they pay for the
privilege of pronouncing it.

If the movie is really dealing with the 9th century Viking raids, then the Vikings will speak Old Norse.
If the film decides to deal with them raiding and pillaging England or Ireland, then all their victims can
speak Old English (which was awfully similar even before the Norse lent them all the case endings) and
Gaelic just to make things extra interesting.

Source: Cinematical.com

Halle krijgt subsidies voor Vlaams karakter

Het Halse OCMW kreeg van minister voor Vlaamse Rand Geert Bourgeois subsidies om gedurende drie jaar een deeltijdse taalcoach aan te werven. Een proefproject om de rand Vlaamser te houden.

‘Wanneer mensen met een hulpvraag bij het OCMW van Halle aankloppen, gaat het in 55 procent van de gevallen om anderstaligen. Omdat ze meestal geen Nederlands kennen, vallen ze uit de boot bij het vinden van een job in de regio. Dat maakt het weer een stuk moeilijker om uit de armoede te ontsnappen', verduidelijkt OCMW-voorzitter Marie-Rose Harnie. ‘Taal is echt een hefboom tot een beter leven. Halle staat hierin niet alleen. Alle OCMW's in de randgemeenten ervaren de ontnederlandsing van de Rand ook als en groeiend sociaal probleem. Dit jaar heeft het OCMW zelfs een aantal maatregelen uitgewerkt om ons personeel te ondersteunen het Nederlands als voertaal te blijven gebruiken, ook al zitten er anderstaligen in het kantoor. We hebben onder meer een speciale pictogrammenmap ontwikkeld om de communicatie te bevorderen. We hebben naamplaatjes aangebracht aan de meest elementaire gebruiks-voorwerpen in de OCMW-lokalen. We installeerden een kauwgomballenautomaat met een kauwgom als cadeautje voor wie de hulpvraag in het Nederlands stelt en zo meer. Om die eerste stap een permanent karakter te geven, maakte minister Bourgeois nu middelen vrij om een taalcoach aan te werven.'

De taalcoach is een volwaardig personeelslid van het OCMW die personeelsleden op de werkvloer coacht hoe ze best omgaan met anderstalige klanten.

‘We willen af van de situatie waarbij ons personeel bijna automatisch overschakelt op de taal van de zwakste', zegt Marie-Rose Harnie. ‘We bewijzen hen hiermee geen dienst op lange termijn. Om dat te bereiken bestaan er technieken en methoden die de taalcoach zal aanleren. Anderzijds ondersteunt de taalcoach ook de anderstalige klanten van het OCMW met taaltechnieken. Dat moet hun mogelijkheden om werk te vinden vergroten. De taalcoach kan OCMW-klanten ook doorverwijzen naar een reguliere taalcursus.'

De Halse taalcoach wordt de eerste in Vlaanderen die in een OCMW aan de slag gaat. Als de ervaring positief blijkt, zal het project verder worden uitgebreid in de Rand. Het OCMW kreeg deze week het positieve nieuws te horen zodat de OCMW-raad binnenkort overgaat tot het aanwerven van de taalcoach.

Bron: Het Nieuwsblad

De finalistes van Miss België 2010 waren een week geleden bij ons voor een opfrissingscursus Nederlands of Frans.

We hebben het ultieme bewijsmateriaal dat een kandidaat-miss niet alleen wakker ligt van dat gouden kroontje of de kleur van haar lippenstift of outfit, maar ook nog andere zaken op haar verlanglijstje heeft staan.

Check it out and find out what they really want ... Besides world peace.

Het resultaat is niet Mis(s)...   Meer...

De beste wensen van ElaN aan u en aan al wie u dierbaar is. Dat het een jaar vol nieuwe mogelijkheden mag worden. Zonder taalfouten ... maar mét succes in moeder- en anderstalige projecten. U weet dat wij ook in 2010 voor u klaarstaan, toch? Met taalbaden, frisgewassen tolken en vlotte vertalers. Alles wat u nodig hebt om een jaar lang – waar ook ter wereld – van taal te smullen. Geniet ervan!

Eén groot feest

Nieuwjaar, tijd van goede voornemens en herwonnen elan. Al eeuwen zo geweest en het blijft waarschijnlijk nog eeuwen zo. Geef toe: het is de plezantste tijd van het jaar. Want u mag al eens het zotteke uithangen zonder vreemde blikken. Met z'n allen op de kaai gaan kijken naar het vuurwerk boven A. Met een veel te kleine zwembroek in de Noordzee plonzen. Zelf vuurwerk afsteken in uw achtertuin zonder dat de politie meteen op uw dak zit. Languit met een kater in de zetel suffen en halvelings toch nog de Radetzkymars mee ta da da'en. Verrukkelijk!

Merci Caesar

Blijkbaar deden ze dat ook al bij de Romeinen – het feesten tenminste, want Radetzky had je toen nog niet, laat staan zijn 'mars'. Maar Julius Caesar hadden ze toen al wel. En hij drukte zijn stempel door te bepalen dat 1 januari in zijn juliaanse kalender voortaan de start van een nieuw jaar zou zijn. Daarna werd er nog een beetje gefinetuned om de tijdsberekening af te stemmen op het heelal en de seizoenen. In 1582 was alles klaar voor paus Gregorius XIII om zijn gregoriaanse kalender officieel in te voeren. Grote namen met elk hun eigen kalender. Benieuwd of we binnenkort in Europa een nieuw systeem krijgen in de vorm van een Van Rompuyaanse kalender

Hun tijd vooruit

Die hele 1 januari-affaire is trouwens niet overal doorgedrongen. Al lijkt het wel zo als je de journaalbeelden bekijkt. Die komen toch vooral uit de Westerse wereld. In het Oosten zijn er heel wat landen die zich richten op de Chinese kalender. Niet verwonderlijk, want die kalender gaat ook al veel langer mee. Over een goede week vieren ze het jaar 4707! Hun feest valt meestal op de tweede nieuwe maan na de winterwende. Met andere woorden: op 14 januari 2010 in onze berekening. Haal alvast uw dansende Draken en knetterende voetzoekertjes van stal ... en feest lekker mee.

Proost

Welke kalender u ook volgt: het gaat u goed tijdens de komende maanden!

Ta da da, ta da da, ta da dam dam dam ...

De Radetzkymars: wat zou het Nieuwjaarsconcert zijn zonder die evergreen van vader Strauss? Omdat de wereld almaar kleiner wordt, is die vaste waarde uit het concert ook in het Oosten bekend geraakt. Geluk bij een ongeluk: op het Chinese Nieuwjaar stond de Weense muziektempel toch leeg. Wat doe je dan? De keet afhuren voor een versie van de Radetzkymars die Mao graag zou horen .

Kaltxì! Ofte welkom in het Na’vi. 

Filmland is weer een nieuwe taal rijker. In navolging van het Sindarin in Lord of The Rings
en het gigantisch populaire Klingon uit Star Trek heeft James Cameron een nieuwe taal
laten ontwikkelen voor zijn recentste prent Avatar. Deze kunstmatige taal werd Na’vi gedoopt.

Amerikaans taaldocent Paul Frommer ontwikkelde de Na’vitaal voor het buitenaardse volk
in deze film. Of dit ook een hype wordt kunnen we uiteraard niet voorspellen.

De taal leren of gewoon even kijken kan op de Na’viwebsite.