Uiteraard weten alle Limburgers dat er in hun provincie alleen volop ongedwongen genoten wordt en iedereen fluitend door het leven huppelt.

Maar als het aan de plaatselijke lobby ligt, wordt 'Limburgen' binnenkort opgenomen in Van Dale, met exact die betekenis: even alle zorgen vergeten, je laten meeslepen door een gevoel van tevredenheid en ontspannenheid.

Bron: Het Belang van Limburg

Gluren bij de buren: Vlaams versus Nederlands

Nederland en Vlaanderen gebruiken dezelfde taal: Standaardnederlands. Dat is geen groot nieuws voor u. Want u communiceert al jaren met onze noorderburen. En weet dat er belangrijke verschillen zijn tussen de Vlaamse en Nederlandse variant. Misverstanden vermijden? Hét op een handvol taalzaken.

1. Andere woordenschat
Vlamingen en Nederlanders gebruiken andere woorden. Bijvoorbeeld op administratief vlak. In het Zuiden spreek je van schepenen terwijl je in het Noorden stadhouders vindt. België heeft gouverneurs, Nederland heeft Commissarissen van de Koningin.

En Vlamingen bellen met hun gsm naar hun schoonbroer. In Nederland bel je met je mobieltje naar je zwager.

2. Van Dale erkent het verschil
Bladert u wel eens in de dertiende editie van de dikke Van Dale? Dan vindt u woorden met algemeen Belgisch Nederlands. Dat label wijst op standaardtalig geaccepteerde woorden: fruitsap, praline, ... Oké voor Nederlanders, dus.

Bij andere lemma´s staat Belgisch Nederlands. Die woorden behoren niet tot de standaardtaal, maar worden toch vaak gebruikt in België. Denk aan appelspijs of compote.

Meer voorbeelden van Belgisch Nederlands.

3. Mag ik u tutoyeren?
Vlamingen zijn formeler. Gebruiken ze u? Dan spreken ze tot een belangrijke persoon. In de andere gesprekssituaties gebruiken ze meestal ge. Akkoord: ge ís een verouderde vorm. Maar als een Belg twijfelt over de status van zijn gesprekspartner, gebruikt hij soms ge en u door elkaar.

Nederlanders kiezen resoluut voor u of voor je. Binnen het gesprek houden ze zich consequent aan die keuze.

4. Ieder zijn uitspraak
Eén spelling, één grammatica. Maar... Noord en Zuid houden er elk een andere uitspraak op na. Zo verschillend zelfs dat films of reclamespotjes voor hetzelfde product in twee taalversies verschijnen.

De belangrijkste verschillen? De Hollandse tongval van de Nederlanders. En de zachte g van de Vlamingen.

Tot 1932 was er in Vlaanderen geen officiële uitspraakstandaard. Iedereen gebruikte zijn eigen dialect. Schoon Vlaams was dus op zich al een tweede taal voor de meeste Vlamingen. Gevolg? De uitspraak van het Standaardnederlands is in Vlaanderen veel gaver gebleven dan in het Noorden.

In het Zuiden geldt de uitspraak van de VRT-nieuwslezers als algemeen voorbeeld. Een dergelijke representatieve norm hebben de Nederlanders niet meer ...

5. Spijker uw Nederlands bij
Bent u zeker van uw kennis van het Standaardnederlands? ElaN heeft een passende taalopleiding om al uw knelpunten weg te werken. Neem meteen contact met ons op voor een cursus nieuwe spelling of een taaltraining Nederlands.

Geef uw mening

Discussiëren is goed. Zeker als het over onze taal gaat. Want die gebruikt iedereen. Dus ... heeft elke taalgebruiker zijn visie. Zet die perspectieven op een rijtje en u verzamelt een veelzijdige benadering op Standaardnederlands. Werk constructief mee aan het totaalbeeld op het internetforum van Politics.be. Of lees wat anderen over Vlaams-Nederlands vinden.

Vlaming in Nederland

"Verschilt het Vlaams van het Nederlands? Jeetje ... ik ga er wonen. Hoe maak ik me dan verstaanbaar?" Een paar Nederlanders komen u - als leergierige Belg - tegemoet op http://www.belgen.nl/. In hun verklarende woordenlijst zetten ze naast elke typisch Vlaamse zegswijze de Nederlandse variant. Daarmee vijlt u alle Vlaamse invloeden uit uw taalgebruik. Geen enkele Nederlander die u nog ontmaskert.

Valse vrienden

Er zijn drie soorten vrienden: slechte, goede en ... valse. De eerste leiden u op het verkeerde pad. Op de tweede kunt u bouwen. En de derde brengen u in verlegenheid. Want dan gaat het om woorden die er in verschillende talen ongeveer hetzelfde uitzien. Maar een totaal andere betekenis hebben. Laat u niet vangen: een valse vriend bezorgt uw lezer – in het beste geval – een meewarige glimlach. Veel vaker zijn ze dé voedingsbodem voor misverstanden.

1. Ken ik u soms?
Het geheim van valse vrienden? Ze doen zich voor als oude bekenden. Maar eigenlijk wordt u beetgenomen door uw taalgevoel. Het verband tussen een woordbeeld en een betekenis gaat een 'internationaal' leven leiden. U vermoedt dat u een woord kent omdat het vormelijk zo gelijkt op eentje uit uw moedertaal. Maar dan blijkt het plots iets totaal anders te betekenen.


2. Afknappen op een valse vriend
Van Dale snelt ter hulp met praktische voorbeelden. Vertaalde u 'Wat een aardige buurman hebben jullie!' ook al eens naar het Duits als 'Ihr habt aber einen artigen Nachbarn!'? Dan verstaan onze oosterburen dat als 'Wat een lieve buurman hebben jullie!'. Want Duitse 'artig' betekent 'lief, gehoorzaam'. Aardig vertaalt u door 'nett': 'Ihr habt aber einen netten Nachbarn!'.


3. Tussen alle talen?
Eigenlijk is de definitie hierboven iets te breed. Want valse vrienden komen alleen voor tussen talen uit eenzelfde taalfamilie of ... regiolecten van eenzelfde taal. Denk bijvoorbeeld aan het Nederlands en het Duits. Zonder veel moeite stel je een lijst met tientallen valse vrienden samen. Tussen het Nederlands en het Frans is het veel moeilijker om zoveel voorbeelden te vinden.


4. Gênante conversaties
Zoekt u een gênant voorbeeldje uit de regiolecten binnen het Nederlands? Staat u ook geamuseerd te kijken als uw Nederlandse kennis aan de huisgenoten meldt dat hij even gaat 'poepen'? In het noorden een doodnormale uitdrukking. Maar in België toch eerder eentje van het pikante type.


5. Kwestie van respect
Veel gesprekspartners appreciëren het dat u hen te woord staat in hun moedertaal. Win hun respect volledig door zelfs de kleine foutjes – wat zijn valse vrienden anders? – te vermijden. Net zoals in uw moedertaal is taalzorg een kwestie van eerbied voor uw luisteraar of lezer. Wordt een conversatie of een tekst onbegrijpelijk door een valse vriend? Natuurlijk niet. Evenmin verdwijnt de essentie door een dt-fout. En toch vermijdt u die te allen tijde. Al was het maar om te bewijzen dat uw lezer niets minder verdient dan een op-en-top verzorgde tekst.


6. On(der)bewuste relaties
Een taal leren duurt jaren. In al die tijd legt uw onderbewustzijn relaties tussen woorden en hun betekenissen. En net als het een automatisme geworden is, blijkt het niet op te gaan voor die vreemde taal. Probeer dat dan nog maar eens recht te zetten. Even moeilijk als met de wagen in Engeland rondrijden: voor u het weet zit u aan de verkeerde kant van de weg.


7. Werk van lange adem
Een automatisme veranderen, kost tijd. Achterhaal daarom welke valse vrienden in uw taalgebruik huizen. Ontmaskering is de eerste stap. Bewustwording de tweede: het valt u vanaf dat moment op als u die fout maakt. Ten slotte gaat er op tijd een lichtje branden waardoor u de 'fout' vermijdt en de juiste term gebruikt. Meteen het roemloze einde van de valse vriend die uw conversaties ontsierde. Veel succes!

Vals = falsch

Zeker als u overschakelt van het Nederlands naar het Duits liggen valse vrienden op de loer. Spreekt u vloeiend Duits? Bent u daar heel zeker van? Doe hier de test.

U vindt lijstjes Duitse woorden met de bijbehorende Nederlandse valse vriend. Daarnaast staat de juiste vertaling, op zijn beurt voorzien van de valse vriend, in het Duits. Zo ontmaskert u meteen úw valse vrienden. En dan is het een koud kunstje om niet meer in de val te lopen. Op zoek naar nog meer valse vrienden? Wikipedia wijdt er een volledige pagina aan... En de lijst wordt – bij wijze van spreken – dagelijks langer.

De valse Van Dale

Komen valse vrienden alleen voor tussen twee verschillende talen? Neen, tenminste als u dialecten niet stuk voor stuk als aparte talen beschouwt. Neem bijvoorbeeld het Bilzers, gesproken in ... Bilzen. De inwoners van dit pittoreske, Belgisch-Limburgse dorp houden er een heel eigen betekenissenarsenaal op na.

De elektronische versie van Van Dale somt graag een aantal verschillen op. Samen met een reeks verklarende voorbeelden. Naast het Bilzers vindt u er ook valse vrienden uit het Surinaams, Afrikaans, Heeswijks, Engels, Noors, Frans ...

Enkele voorbeelden: Als u in Zuid-Afrika ruzie met iemand zoekt, noem hem dan vooral 'aardig' (hier betekent dat zoveel als 'onsympathiek'). Of als u een Italiaanse schone duidelijk probeert te maken dat u zin hebt in 'gamba', zal zij denken dat u het over haar been hebt. Misschien niet de beste versiertruc.

En als een Noor u vraagt of hij uw 'bil' mag aanraken, neem het hem dan niet kwalijk. Hij bedoelt uw auto.