Bij het voorkomen van zware ongevallen op de werkvloer wordt onvoldoende rekening gehouden met de factor taal. Zo is ongeveer 50 procent van de veiligheidsdocumenten in Nederlandse hoog-risicobedrijven onvoldoende leesbaar. Dat stelt onderzoeker Paul Lindhout, die op maandag 10 mei promoveert op dit onderwerp aan de TU Delft.

Mijnramp
Dat taalproblemen rampzalige gevolgen kunnen hebben op de werkvloer is al langer bekend. Zo laadde een Italiaanse mijnwerker in augustus 1956 tegen de instructies een wagentje in een mijnlift in het Waalse Marcinelle. Het wagentje raakte klem en veroorzaakte uiteindelijke een mijnramp waarbij 262 doden vielen. Onder de mijnwerkers werd een mix van Italiaans, Frans en Vlaams gesproken, wat waarschijnlijk leidde tot de ramp.

Laaggeletterdheid
Ondanks dit soort historische voorbeelden is er volgens Paul Lindhout, promovendus aan de TU Delft en inspecteur-specialist bij de Arbeidsinspectie, nog veel te verbeteren op dit gebied. ‘Uit mijn onderzoek blijkt duidelijk dat de huidige veiligheidsbeheerssystemen onvoldoende rekening houden met de risico’s verbonden aan taalproblemen. Die risico’s worden veroorzaakt door laaggeletterdheid en meertaligheid op de werkvloer. Hoewel 76 procent van de onderzochte bedrijven de gevaren onderkent, doet 65 procent op geen enkele manier aan systematische beheersing van het risico.’

Ongevallen
‘Zware ongevallen zijn doorgaans het onderwerp van diepgaand onderzoek. De resultaten verschijnen in een rapport en de statistieken over een langere periode leveren waardevolle informatie om herhaling te voorkomen. Jammer genoeg onderbelichten de huidige onderzoeksmethoden de taalproblemen met ruwweg een factor vier.’

Historisch
Volgens Lindhout is de geringe aandacht voor taalproblemen voor een deel historisch verklaarbaar. ‘In eerste instantie is er bij bedrijven, terecht, veel aandacht geweest voor technische veiligheidsmaatregelen. Daarna kwamen management, voorschriften en procedures in beeld en nu pas zitten we in een fase waarin we meer focussen op de factoren gedrag en cultuur, waar taal een onderdeel van is.’

Leesbaarheid
Vooral in de schriftelijke communicatie blijken veel bedrijven nog tekort te schieten. Lindhout: ‘De leesbaarheid van veiligheidsdocumenten bij bedrijven bleek in veel gevallen slecht. Ongeveer 50 procent van de documenten is onvoldoende leesbaar. Vaak is het niveau van de teksten veel te hoog.’
‘Bedrijven zijn in principe goed in staat om begrijpelijke teksten te maken. Want kijk je bijvoorbeeld naar hun personeelsbladen, dan lees je gemakkelijke, toegankelijke stukken. Het is dus een kwestie van bewustwording van bedrijven.’

Werkvloer
Bij circa 1 miljoen autochtonen en een half miljoen allochtonen speelt laaggeletterdheid. ‘Dat is samen ongeveer 10 procent. Maar breder gezien heeft ongeveer 25 procent van de Nederlandse bevolking onvoldoende basisvaardigheden om mee te kunnen in de (toekomstige) informatiemaatschappij’, zegt Lindhout.
Meertaligheid op de werkvloer levert ook risico’s op. ‘Veel bedrijven met buitenlandse werknemers in dienst denken dit op te lossen door hun documentatie te vertalen. Men vergeet daarbij echter regelmatig dat laaggeletterdheid in het land van herkomst erg vaak voorkomt. Een Afghaanse of Poolse werknemer heeft dan weinig aan een (perfect) vertaalde tekst.’

Help!
Beter voorkomen dan genezen ! Doe beroep op een professioneel vertaalbureau voor de vertaling van veiligheidsdocumenten en andere teksten.
Of leer je medewerkers Nederlands. Er bestaan aangepaste workshops “Nederlands op de Werkvloer (NODW)” die je personeel helpen om snel mee te kunnen. Zowel de Nederlandse als de Vlaamse overheid voorzien hiervoor bovendien subsidies.

Bron: TU Delft

Bij de Nederlandse uitgeverij Arti-Choc (Breda) is het woordenboek 'Populair Frans-Nederlands' verschenen. In dit woordenboek zijn argot (populair Frans), verlan (omgedraaid Frans) en sms-taal opgenomen. Een woordenboek van het Frans dat u op school nooit leerde.
Op school wordt vooral het Standaardfrans onderwezen, waarmee we ons meestal wel kunnen redden. Zo leren we chaussures voor schoenen, maar als de Fransen spreken van pompes, godasses of grolles hebben we een probleem.
Op de website van de uitgeverij zijn zeventien voorbeeldpagina's te bekijken.
Dit woordenboek (201 blz.) is gemaakt door L.W. van de Wouw, W. Scheepers en N. Rey.
Een pareltje voor de liefhebbers van het Frans.

ISBN: 978-908041112-8

Meer info: www.arti-choc.info

Zeven miljoen voor Nederlands op het werk

Minister Eimert van Middelkoop (Integratie) stelt over dit jaar 7 miljoen euro beschikbaar aan werkgevers die hun (allochtone) personeel helpen hun Nederlands op peil te brengen.

Tot uiterlijk 31 oktober kunnen werkgevers een subsidieaanvraag indienen.
Ze kunnen in aanmerking komen door de inrichting van een leslokaal op de werkvloer, het gebruik of de aanschaf van lescomputers en het bieden van ruimte aan de werknemer om onder werktijd de taal te leren.

De bijdrage is 1000 euro per deelnemer, met een maximum van 25.000 euro per werkgever, aldus het ministerie maandag

Bron: nu.nl

Deze maatregel kunnen we alleen maar toejuichen. ElaN Languages is namelijk gespecialiseerd in opleidingen Nederlands op de werkvloer (NODW). Met een eigenzinnige aanpak halen we verbluffende resultaten op korte tijd.

De verplichte taaltoets Nederlands voor kinderen in de derde kleuterklas die minder dan 220 halve dagen aanwezig zijn geweest, zorgt voor grote onrust in het onderwijs. Minister van Onderwijs Pascal Smet (sp.a) is niet van plan om de taaltoets voor kleuters in de derde kleuterklas te laten vallen. Over de taaltoets bestaat wat onrust bij de Centra voor Leerlingenbegeleiding (CLB's). Zij hekelen onder meer het gebrek aan informatie over de taaltesten. Smet belooft de scholen en CLB's tegen 4 mei duidelijkheid.
 
Vorig jaar keurde het Vlaams parlement een decreet goed dat voorziet in een verplichte taaltoets Nederlands voor kinderen in de derde kleuterklas die minder dan 220 halve dagen aanwezig zijn geweest. Bedoeling van de maatregel is de onderwijsparticipatie van kleuters te verhogen. De toets moet eind dit schooljaar voor het eerst afgenomen worden. Wanneer blijkt dat de kleuters onvoldoende Nederlands beheersen, mogen ze niet naar het eerste leerjaar.
 
Vrees

Maar de CLB's, die de tests zullen moeten afnemen, zijn kritisch en ongerust. Zij zeggen dat ze nog steeds geen informatie hebben gekregen over de inhoud van de taaltoetsen of over de manier waarop ze moeten afgenomen worden. Er is ook de vrees dat sommige scholen na de test zullen af te rekenen krijgen met overvolle kleuterklassen.
 
Onderwijsminister Smet wil tegemoet komen aan de vraag naar meer informatie, maar is niet van plan de taaltoets af te voeren. Volgens Smet wordt er gewerkt aan een handleiding en zullen de scholen en CLB's uiterlijk tegen 4 mei volledige duidelijkheid krijgen over de werking van de taaltoets. Uit prognoses blijkt dat er zo'n 1.400 kleuters onderworpen zullen worden aan de toets.

Bron: Belga

"Hi, hoe gaat het ermee?" Of neen, het gaat over 'haai' zoals er een handvol in de Sea Life-aquariums rondzwemmen. Ja, dát moet het zijn – toch als u niet uit de Maasstreek komt en simpelweg 'hier' wil zeggen. Klanken houden geen rekening met taalgrenzen. Gevolg? Een reeks intrigerende 'transtaalkundige' klankuitwisselingen. Gesneden brood voor spitsvondige marketeers. Maar soms ook aanleiding voor genante momenten.

W817

Hebt u jonge kinderen? Dan is de kans groot dat Ketnet wel eens op staat. Perfecte voedingsbodem voor creatieve taalknobbels. Ze doopten een van hun kinderseries 'W817' (Wacht eens even). Helemaal in de lijn van de Amerikaanse spitsvondigheden: I'll B w8ting 4 U (I'll be waiting for you). En als u dan ook nog eens over de taalgrenzen heen kijkt, krijg je een programmatitel zoals W@ = D@. Want terwijl wij het @-symbool meestal benoemen als 'apenstaartje', spreken ze over de oceaan consequent over 'at'. En op zijn Nederlands uitgesproken is dat dan weer dé klank die de titelbedenkers voor ogen hadden.

Stijn of stain

Leef u even in: een Amerikaanse muzikant stelt zich voor aan een Belgische geluidstechnicus: "Hi, I'm John. Nice to meet you." Waarop de geluidstechnicus antwoordt: "Hello, my name is Stijn." Verbijstering bij de Amerikaan: "Stain ... is your name Stain?" De Belg probeert nog even: "Actually it's Stijn." De muzikant besluit: "Strange name, man. You realize that in America stain means 'dirty spot' ..." Tja, komt ervan als je geen 'ij'-klank hebt natuurlijk. Maar beter dat dan de genante grapjes die supervoetballer Kaka te verduren krijgt.

Hij is diedzjie

Een gast komt aan de hotelreceptie: "Hebt u hier ook wiefie?" Waarop de receptionist: "Ja hoor, u kunt in heel het hotel gebruik maken van onze gratis waaifaai-dienst." Waarop de gast dan weer: "Oh gelukkig, want ik ben diedzjie en ik moet nog een paar mp3's downloaden." Mooi voorbeeld van creatieve klankadopties en -verbasteringen over de taalgrenzen heen. Onschuldig in de alledaagse omgang. Maar ... het best te vermijden in zakelijke contacten. Twijfelt u aan een tekstfragment of een uitspraak? Kom eens praten met een ElaN-vertaler of -taaltrainer. Wij behoeden u voor elke taalkundige uitschuiver.

Mister Voetbal

Eigenlijk heet de man Ricardo Izecson dos Santos Leite. Maar iedereen die een minimum van voetbal weet, kent hem als Kaka. In volgend fragment zie je wat Kaka allemaal kan ... met een bal.
Als je hem toch nog anders wenst aan te spreken, denk dan bijvoorbeeld aan ‘achternaam’ Voetbal, ’voornaam’: Top. Meneer Top Voetbal

In Elsene is een officieel, publiek rapport over de bevolkingscijfers opgesteld in schabouwelijk Nederlands. Steeds meer Brusselse gemeenten gebruiken een computerprogramma om Franstalige documenten te vertalen naar het Nederlands, vaak met slechte tot zeer slechte vertalingen als gevolg.

De inleiding van het rapport hoopt dat de lezer door dit 'werktuig' (sic) 'bevredigd' (sic²) zal worden. Wij hopen vooral dat de Brusselse randgemeenten ooit hun weg naar een 'echte' (geen sic) vertaler vinden.


Bron: deredactie.be

Het Berbice-Nederlands, een mengtaal die werd gesproken in een deel van Guyana, is officieel uitgestorven verklaard. Dat schrijft National Geographic Magazine in haar
maart-editie.

De taal werd in 1627 geïntroduceerd door de Zeeuwse koopman Abraham van Peere die de kolonie Berbice stichtte in het huidige Guyana. De taal was een mengelmoes van Zeeuws, de lokale indianentaal en de taal van slaven uit Nigeria. Volgens de internationale taal-databank Ethnologue is de laatste spreker in 2005 overleden, waarmee de taal officieel is uitgestorven. Een andere Nederlandse creooltaal die werd gesproken in Guyana, het Skepi, is al eerder uitgestorven. Het kan niet erg verrassend genoemd worden dat het Berbice-Nederlands is uitgestorven. Decennia geleden al waren er nog maar een handjevol mensen die de taal spraken.

Nederlandse kolonie

Nadat Berbice in 1627 werd gesticht door Van Peere werd er met name tabak en koffie verbouwd en was er een intensieve ruilhandel met de indianen in het gebied. Het gebied viel onder de West-Indische Compagnie (WIC). De kolonie was erg kwetsbaar voor Franse kapers, die uiteindelijk zoveel schade aanbrachten dat de familie van Van Peere de kolonie moest verkopen aan Amsterdamse handelaars.

In 1763 kwam er een slavenopstand in het gebied waar 3833 slaven woonden op 346 blanken. Bij de opstand kwamen veertig blanken om. Bij de represailles van de blanken vond bijna de helft van de slaven, zo'n 1800 de dood. Daardoor kampte het gebied regelmatig met een gebrek aan slaven. Om de koloniale macht te herstellen werd het stadje Nieuw Amsterdam gesticht.

In 1796 werd de Nederlandse kolonie door de Britten veroverd. Een paar jaar later werd het gebied middels het Verdrag van Amiens teruggegeven, maar al snel werd het weer terugveroverd door de Britten. In 1814 kregen de Britten officieel de zeggenschap over de kolonie en werd Berbice samen met de andere voormalige Nederlandse kolonies samengevoegd tot Brits Guyana. Ondanks de machtsovername bleven veel Nederlandse nog in het gebied wonen. In 1966 werd Guyana onafhankelijk.

Creooltalen

Het Berbice-Nederlands was één van de creoolse talen die ontstond in de Nederlandse koloniën. De andere Guyaanse creoolse taal Skepi was voor de Berbice-sprekers niet te verstaan. Een andere op het Nederlands gebaseerde creooltaal is het Negerhollands. Deze taal werd tot het begin van de twintigste eeuw gesproken op de Deense Antillen, dat tegenwoordig onderdeel uitmaakt van de Amerikaanse Maagdeneilanden.

De meeste creoolse talen in de Verenigde Staten, Indonesië, Guyana en Sri Lanka zijn inmiddels zo goed als uitgestorven. Alleen de taal Petjoh in Indonesië, Afrikaans in Zuid-Afrika (half creools) en Albany en Mohawk Nederlands in de Verenigde Staten worden nog gesproken. Ook de creooltalen op Aruba, Bonaire, Curaçao en Suriname zijn beïnvloed door het Nederlands.

Bron: Historiek.net

Het nieuwe jaar is al bijna twee maanden onderweg, en toch duiken hier en daar nog eindejaarslijstjes op. Huh? Wij zijn al begonnen aan ons overzicht 'vertaalblunders van 2010'! Mikt u die terugblikkende lijstjes ook ongelezen richting prullenbak? Wij alleszins wel. Maar bij dit exemplaar bleven we toch even hangen: ‘De leukste spatiefouten van 2009’ van de vereniging Signalering Onjuist Spatiegebruik (SOS).

Je los geld of je leven

De leukste spatiefouten? Signalering Onjuist Spatiegebruik? Wie houdt zich nu bezig met spaties controleren? Zo te zien zijn er aan de andere kant van de Moerdijk gelijkgestemde zielen die even streng zijn op punten, komma’s en dus zelfs spaties als de gemiddelde talenknobbel bij ElaN. De winnaar (hoewel, is de term ‘winnaar’ hier wel terecht?) van 2009 was het Amsterdamse Gemeentelijke Vervoersbedrijf met de fijne zinsnede ‘En dan kom je er achter dat je geen losgeld bij je hebt’. Voorspelden ze in Amsterdam een golf van kidnappings op de bus of tram? Nee, bleek dat je met je bankkaart kunt betalen als je geen ‘los geld’ bij je hebt.

Meer spaties, meer betalen

In dit voorbeeld stond er dus een spatie te weinig. Kan gebeuren. Maar wist u dat oordeelkundig spatiegebruik u een pak geld kan opleveren? Ja, dat stukje taalkundig niemandsland waar we woorden mee uit elkaar houden. Waar nooit iemand over wakker ligt. U betaalt er namelijk voor. Volgt u even mee: u betaalt uw vertalingen per woord. Een spatie houdt woorden uit elkaar en beslist dus of het om één of meer woorden gaat. Een voorbeeld.

Marketing brochure = 2 woorden
Marketingbrochure = 1 woord
---------------------------------------
Uw voordeel: 50%!

Stel nu dat u een tekst over een 'hotten totten tenten tentoonstelling kaartjesknippers opleiding’ wilt laten vertalen. Op die manier geschreven, kost u dat een aardige duit … terwijl het ook zonder spaties kan (moet). Tel uit uw winst!

Slechtziende pc

De hoofdvogel werd dus afgeschoten door het Amsterdamse openbaar vervoer. Dicht op de hielen gezeten door horden ‘lieve heersbeestjes’ (de Telegraaf) en een ‘slechtziende pc’ (Nederlandse Koninklijke Bibliotheek). Valt u dit jaar ook eens over een spatie te veel of te weinig? Laat het ons zeker weten.

Oefening baart kunst

Voelt u soms toch een onbedwingbare drang om die spatiebalk te geselen? Doe dan volgend jaar mee aan het Nederlandse Kampioenschap Spatieslaan. Of is het Spaties slaan? Voorbereiden kunt u hier.