Bent u al terug of moet u nog vertrekken? Vakantiebestemmingen in overvloed! En daar leert u dan heerlijke gerechten en inspirerende drankjes kennen. Maar wat doet u met de namen van die lekkernijen? Een cheeseburger blijft overal een cheeseburger. Maar wat met de geestrijke drank met munt en rum: mojito, mohito of mochito?

Kijken bij de buren

De meeste taalgebruikers raden u aan om de eerste optie in de lijst te gebruiken: mojito dus. En toch kunt u zomeravonden lang forumberichten lezen pro mohito. De hardnekkigste mohito-adepten blijken op Key West te vertoeven. Toeristen melden dat op de kaart van bijna elke lokale bar de h-spelling voorkomt. Waarom? Schreef een barman het voor, waarbij al de anderen volgden, omdat ze zelf ook twijfelden?

Woordenboeken verhelderen

Waar zoekt u, als er spellingsproblemen opduiken? In het Groene Boekje natuurlijk. Maar … wat als het woord dat u zoekt niet in die lijst staat? De Dikke Van Dale! Excellente keuze. Alleen spijtig dat u het in dat boekwerk ook niet altijd vindt. Dan maar kijken op internet. En daar gaan de poppen aan het dansen.

Lenen of vertalen?

Waarschijnlijk liggen er fonetische overwegingen aan de basis. Luister naar iemand die het woord mojito in zijn taal uitspreekt. En u begrijpt alles een stuk beter. In het Nederlands spreekt u volgens VRTtaal.net inderdaad over een mo-chie-too. Maar die ‘chie’ wordt in het Spaans veel minder scherp uitgesproken. Het begint zelfs op een ‘hie’ te lijken. Als u die uitspraak fonetisch weergeeft in de benaming, verklaart dat meteen de spellingsalternatieven.

Je moet het maar weten

Hoorde u al over de Navajo’s? Of … zijn het de Navaho’s? Volgens VRTtaal.net is het naa-vaa-joo. Maar in het Engels is het dan weer naa-vaa-hoo. Resultaat? Via Google vindt u 49.000 pagina’s in het Nederlands over Navajo’s. Maar ook 3.000 over Navaho’s. Heeft dat resultaat een wetenschappelijke betekenis? Niet echt. Het duidt alleen aan dat taalgebruikers soms hypercorrect handelen.

Hoe spelt u?

Waar u dan de juiste spelling vindt als de woordenlijsten en -boeken geen soelaas brengen? Kijk eens in de communicatie van bedrijven. In het geval van de mojito komt u dan al snel op de website van Bacardi. Dan weet u ook meteen hoe u er zelf een maakt. Ideaal drankje voor bij uw zoektocht naar de juiste schrijfwijze van caïpirinha. Of was het caïperinha? Misschien zelfs caiperiña?

In elk geval: op uw gezondheid!

Drinken is grappig

Nu we het toch hebben over drank en linguïstiek … Gun uzelf een lachbui van een paar minuten. Zet u schrap voor een stukje humor van de bovenste plank: de vuilgebekte Robin die het heeft over communiceren met een Schot. Stap 1: zorg ervoor dat u zo snel mogelijk tipsy bent, anders verstaat u er sowieso niets van. Stap 2: leer hoe de ‘weledele golfsport’ ontstond.

Overbodige leenwoorden bannen uit de alledaagse taal? Niet gemakkelijk! Daarom wemelt het in alledaagse teksten vooral van Engelse lapmiddeltjes. Vaak irritant, want er bestaan perfect bruikbare, Nederlandse tegenhangers. Maar soms is een vleugje Engels écht wel efficiënter. Daarom dit pleidooi voor een gezond en flexibel taalpurisme.

U houdt van Nederlands

Maakt u werk van een correcte taal in uw zakelijke communicatie? Fijn! Het zal u zeker geen windeieren leggen. Want (potentiële) klanten appreciëren uw zorg en toewijding. Ga dus vooral door met moeilijke woorden opzoeken in het Groene Boekje en grammaticaregels verifiëren in de ANS (Algemene Nederlandse Spraakkunst).

Onnodig Engels in het Nederlands

Via de elektronische versies van die naslagwerken vindt u de antwoorden in een mum van tijd. En als u dan toch virtueel bezig bent, kunt u evengoed eens kijken op de relevante websites (geef toe, webstek klinkt toch écht niet). Bijvoorbeeld over het gebruik van (Engelse) leenwoorden. Ga daarbij kritisch te werk: vindt u in die lijsten een aanvaardbare, Nederlandse vervanger voor een anderstalig modewoord? Kies dan resoluut voor de moedertaaloptie.

Duidelijkheid primeert

En toch … als dat Nederlandse woord uw boodschap minder duidelijk maakt, blijf dan bij de vreemdtalige variant. Want anders dreigt uw strijd tegen onnodige leenwoorden een farce te worden. En verandert u van gezonde taalpurist in een onverstaanbare humorist. Zo illustreren de volgende suggesties, geplukt van op verschillende websites.

• Geloofwaardiger
  Waar zoekt u het liefst een specifieke cd: in de easy listening-afdeling van de winkel of in de hoek met de gemaks- en kabbelmuziek? Waar werkt u precies: in de back office van een multinational? Of beschrijft u het liever als binnenkantoor, kernkantoor, (kantoor) interne verwerking, …?
• Korter
  Soms speelt de lengte van een woord een cruciale rol. Niet dat dit argument al te veel belang mag krijgen. Maar als u in een beknopte reclamefolder handpalmcomputer kwijt moet, terwijl er ook palmtop bestaat … dan wordt het toch eventjes moeilijk om te kiezen.
• Preciezer
  Sommige taalpuristen maken het zichzelf moeilijk: spreekt u consequent over sleutelgatserie of inkijkserie als het gaat over het fenomeen van de real-life soaps? Geen hond die u begrijpt. Tenzij u van de toehoorder verwacht dat hij uw bewoording interpreteert naar analogie van sleutelroman. Maar … dat is niet helemaal hetzelfde. En het druist in tegen het primaire advies om het uw lezer zo gemakkelijk mogelijk te maken.

Happy word hunt

Ziet u door al die leenwoordbomen het correctetaalbos niet meer? Vertrouw dan op een ElaN-expert om op woordenjacht te gaan in uw tekst. Samen komt u tot een aanvaardbaar en efficiënt eindresultaat!

Afrikaans taalpurisme

In het Afrikaans hebben ze de strijd tegen het Engels al veel langer op een hoger niveau getild. De lokale taalpuristen verzonnen tegenhangers voor leenwoorden die daarna wijdverbreid raakten. Wat dacht u van skootrekenaar voor laptop, peuselhappie voor snack, skeerkop voor skinhead, en skuifspeld voor paperclip. Laat u inspireren door de tientallen andere voorbeelden.

Sport = boosdoener

Hoe het komt dat er zo veel Engelse woorden in het Nederlands opduiken? Tja, ze komen vanuit alle richtingen op ons af. Ook via de sport. Gelukkig maar, want dat leidt tot schitterende persiflages door de grappigste Nederlanders. Zoals Bert Visscher.