Druilerig weer of hittegolf: de zomer is pas echt begonnen als de Tour zich op kruissnelheid trapt. Rondvliegende coureurs die in de prikkeldraad gaan hangen, onschuldige sujetten die per ongeluk verboden middelen binnenspelen, de absolute mensengekte op de beklimmingen en wielertaal met al haar beeldspraak: ja, er zijn zekerheden in het leven!
 
Le Tour versus la Tour
En waar denkt u dat de Ronde van Frankrijk start? Juist ja: in het Belgische Luik. Vreemd? Tja, het kan altijd gekker. De Ronde van Italië startte dit jaar in Denemarken. Shakespeare had het moeten weten. Hij had meteen zijn teksten aangepast: Something’s Italian in the state of Denmark. Maar dit geheel terzijde. Want na de tweede rit zit de Ronde van Frankrijk wel degelijk in Frankrijk: le Tour (de France) werkt dan zijn duizenden kilometers af richting la Tour (Eiffel) in Parijs.
 
Wint de winnaar?
Je moet het de Tour meegeven: hij blijft spannend, elk jaar opnieuw. En zelfs als de renners op de Champs Elysées over de eindstreep gedenderd zijn, duurt het nog maanden voor we de definitieve winnaar kennen. Denk maar aan Floyd Landis. In 2006 met voorsprong in Parijs. Dus … gelauwerd in zijn gele trui. Maar even later bleek dat hij op verboden brandstof had gereden. Gevolg? In 2007 vliegt Landis van de tabellen en krijgt Óscar Pereiro Sio de lauwerkrans. Vergelijkbare taferelen na de Tour van 2011: Contador houdt in Parijs grote sier. Maar krijgt later een schorsing: daarom staat Andy Schleck nu als winnaar in de Tour-annalen.
 
Wilde verhalen
De Tour is mythisch, de renners zijn helden. En bij mythische helden horen straffe verhalen. Maurice Garin won in 1903 de allereerste Ronde. Maar een jaar later zette de jury hem uit koers: hij had onderweg even de trein genomen. En dat was – ook toen al – niet echt de bedoeling. Joop Zoetemelk haalde zes (!) keer de … tweede plaats. De goden bedankten hem voor zijn volharding: in 1980 won hij. Raymond Poulidor deed nog ‘beter’: hij stond acht keer op het podium maar … nooit op het hoogste trapje. Lance Armstrong stond óók acht keer op het podium: zeven keer als winnaar en één keer als derde. Tja, wie gaat daar nog ooit over?
 
Goal, goal, goal
Voor de pedalenridders hun trappers het volle pond geven, zijn er uiteraard nog de grastroepen die hún veldslagen afwerken. Het EK 2012 kent zowaar bijna zijn winnaar. Wie pot het ultieme doelpunt, wie pegelt de mooiste streep in de winkelhaak, wie bezorgt de commentator van dienst zijn goal, goal, goal-moment? Oh ja, en dan zijn er ook nog de Olympische Spelen in Londen! Bij ElaN zijn we alvast klaar voor een paar maanden sportpret. Daarover vertellen we in september graag meer!

Ook elke maand onze nieuwsbrief in je mailbox? Schrijf je dan in!

Frankrijk koos niet langer voor rechts. Gevolg? Sarko moet op zoek naar een nieuw tijdverdrijf, Carla Bruni kan opnieuw het podium op en … we verheugen ons over een taalkundige curiositeit. Want wie resideert nu in het Élysée? François Hollande. Frans van Holland, dus. Wie zegt er dat er geen Europese eenheid bestaat? 
 
Cécile de France
“Aha, maar dan zitten we op een veelbelovend spoor”, hoor ik u denken. Inderdaad. Want het blijft niet bij dat ene namencuriosum rond de Franse president. Wat dacht u bijvoorbeeld van Cécile de France, een adembenemend mooie actrice? Waar deze ravissante Cecilia van Frankrijk vandaan komt? Haar naam zegt het zelf, toch? Niet dus! Want ze is geboren en getogen in het Belgische … Namen. (Hoeveel geluk kun je hebben dat ook de plaatsnamen meespelen in het woordspelletje over voor- en familienamen?)
 
Met de Franse slag?
Wat typeert een Franse president? En … waarin verschilt hij van de presidenten uit andere landen? Misschien wel door zijn égards. Monsieur le Président is en blijft een échte heer – altijd en overal. Terwijl je president Obama misschien wel eens ziet opduiken in een hemdje met korte mouwen. Niet zo in Frankrijk. Logisch, want haute couture is dan ook een Franse uitvinding.
 
Grands travaux
Iedere president van de Vijfde Republiek drukt zijn stempel op de hoofdstad met grote werken. Parijs kreeg van Pompidou een kunstenmuseum waarvan nu nog altijd niemand weet hoeveel het echt gekost heeft. Ook Chirac bedacht de Parijzenaars met een museum: Quai Branly. Voor Mitterand mocht het iets meer zijn: de piramide aan het Louvre, de Grande Arche de la Défense, een immense bibliotheek, … Sarkozy ging het buiten de stadsgrenzen zoeken. Onder zijn leiding begon le Grand Paris, de ‘verstedelijking’ langs de Seine tot aan het Kanaal in Le Havre. Benieuwd wat Hollande als zevende president van de Vijfde Republiek gaat bedenken als pièce de résistance.
 
Élysée
En dan is er uiteraard ook nog de ambtswoning: het Élysée. Een naam die klinkt als een klok. En ook wat statiger dan Downing Street 10 in Engeland, 1600 Pennsylvania Avenue voor het Witte Huis in de VS en … de Wetstraat 16 in België. En uiteraard op en top uniek. Want alleen de president van Frankrijk kan er wonen – niemand anders! En hoe: het gebouw ademt de roemruchte geschiedenis van de enorme République. Waar liberté, égalité en fraternité hoog in het blauw-wit-rode vaandel staan, trots getorst door de heldhaftige Jeanne d’Arc en co.
 
Mannen met ‘grote’ plannen
Hoe ziet een moderne stad eruit? Wat heeft een bewoner van een wereldvermaarde metropool nodig? Hoe etaleer je de illustere rijkdommen uit een eeuwenoude geschiedenis? Iedere president heeft er zijn eigen idee over. En al die ideeën genereren op hun beurt tonnen kritiek. Het verhaal van de Grands Travaux in Parijs laat zich lezen als een thriller. Mét intriges, elkaar vliegen afvangen, gecontesteerde beslissingen én … heel veel iconen die zich intussen in het internationale collectieve geheugen hebben genesteld.

De Azteken waren er al verzot op: chocolade. Uw hunker naar het zoete goedje is dus zeker niet revolutionair. En daarbij ... chocolade hoeft niet altijd even zoet te zijn. Moderne chocolademeesters presenteren u de meest gedurfde smaakcombinaties. Melkchocolade met pikante chilipepers, bijvoorbeeld. En laat u ook daarover niets wijsmaken: experimenteren met het smakenpalet is evengoed een Aztekengebruik. Vergoelijk daarmee uw chocoladesmulpartijen: "Ik doe het niet om de chocolade zelf maar ... voor het historische onderzoek!"

Chocoladetaal
Chocoladeletters hebt u al wel eens gezien. Samen met andere chocolade-uitvoeringen zijn ze erg in trek bij de paashaas of de klokken van Rome. Maar naast die lettervormen bestaat er ook een specifieke chocoladetaal voor professionals: walsen, concheren, temperen, ... Allemaal stappen in het productieproces die u volgens de regels van de kunst moet uitvoeren. Doet u dat niet? Dan is een doffe klomp onaantrekkelijke chocobrij uw deel.

(Wereld)erfgoed
Waar het woord 'chocolade' etymologisch vandaan komt? Het is een verbastering van het Azteekse xocoatl. Daarin verwijst xoco naar 'bitter' en atl naar 'drank' of 'water'. Zo weet u meteen hoe de Azteken hun chocolade degusteerden: ze dronken 'chocolademelk' met extra vanille of chilipeper. En sinds toen nestelt chocolade zich voortdurend in ons collectieve geheugen. Als smaakbeleving maar ook in onze taalbeleving. Een voorbeeldje? U hoorde Forest Gump toch ook al eens debiteren: "Life is like a box of chocolates. You never know what you're gonna get." Of de iets minder bekende wijsheid: "Van chocola alleen kan een man niet leven - een vrouw wel."

"Een beetje verliefd ... "
"Maar ... waardoor blijft die chocolade - zelfs na verschillende eeuwen - nog altijd zo aantrekkelijk?" Omdat hij rechtstreeks op uw gemoed inspeelt. En dat is natuurlijk een eigenschap waarvan andere producten alleen maar kunnen dromen. In de chocolade zitten stoffen die endorfines losmaken. En daarvan gaat u zich beter voelen. Tegelijk houden de cafeïne en aanverwanten u wakker en extra alert. Een gevoel dat u kunt vergelijken met een aanval van verliefdheid. Logisch dus dat iemand met liefdesverdriet zichzelf op de chocolade stort. Kwestie van het gemis artificieel uit de wereld te helpen.

Gebruiksklare uitvlucht
Meteen een tweede smoes, mocht die van de Azteken geen ... steek houden: "Ik pas mijn le-de-ve-de-therapie toe!" Wedden dat begripvolle blikken vol medelijden uw deel zullen zijn? Een extra voordeel boven op het feit dat uw zalige smulmoment gelegitimeerd lijkt.

Chocoladekampioen
"En als ik nu eens een paar chocoladen vormpjes zou maken: daarvoor moet toch een publiek te vinden zijn?" Zo moet ooit de eerste chocolatier gedacht hebben. En warempel: er bestaat effectief een publiek voor - een héél groot zelfs. Zodra dat duidelijk wordt, zie je dat er altijd wel weer een paar 'uitslovers' opstaan, die het basisidee tot in het absurde doortrekken: welkom op de wereldkampioenschappen voor chocolatiers. En daarbij gaat alles lekker, lekker, lekker tot ... het misgaat (zie vanaf 2:15).

Rosenmontag, Vette Dinsdag, vastelaovend (vastenavond) en vuil jeanetten: geen flauw idee waarover het gaat? Dan bent u duidelijk niet het carnavalstype. En dat is jammer, want u mist een folkloristisch unicum om duimen en vingers bij af te likken. Mét een eigen woordenschat en een eigen logica. Want de 'vastenavond' duurt van zondag tot ... dinsdag. Voor de gemiddelde taalgebruiker is dat een vrij enthousiaste invulling van het begrip 'avond', toch?

Heidense oorsprong
Volgens de traditie viert u carnaval drie dagen lang voor Aswoensdag. Het is dé periode om u nog even helemaal te laten gaan vóór de vastenperiode. Want die bestaat uit veertig 'sobere' dagen in de aanloop naar Pasen. Waarschijnlijk is carnaval zelfs ouder dan het christendom: in plaats van het ritueel uit te roeien, annexeerde de kerk het gebruik door er een vrome betekenis aan te geven.

Carnaval versus Reformatie
De Reformatie trok een scheidingslijn door Nederland. Met een noordelijk deel boven de Grote Rivieren en een zuidelijk, waartoe ook Vlaanderen behoorde. Boven de Rivieren onderdrukte de strenge protestantse leer alle carnavaleske uitbundigheid. Terwijl het Zuiden lustig doorfeestte. Sinds kort viert het Noorden opnieuw mee. Maar toch moet u voor de totaalervaring nog altijd Onder de Rivieren zijn.

Fasching = Duits en Zwitsers
Misschien denkt u bij 'carnaval' automatisch richting Rio. Tja ... je zou voor minder. Maar ook dichter bij huis heeft het zijn buitenlandse varianten. Wat dacht u van de Duitse traditie? Televisieavonden vol topvermaak voor de liefhebbers: grapjassen die moppen én bier tappen om nokvolle zalen te vermaken. In het Rijnland is het een jaarlijks gemeengoed. Terwijl ze in Zwitserland de koebellen bovenhalen en met fakkels van de nachtelijke heuvels skiën. Een mens zou er zowaar emotioneel van worden.

Werelderfgoed
Het is ook de UNESCO niet ontgaan: de Gilles de Binche staan op de lijst van het werelderfgoed. Met die 'beschermde status' zingen ze het nog wel even uit — terwijl ze in hun gestreepte pakken met witte pluimenhoeden appelsienen gooien. Maar ook het carnaval van Aalst staat op de werelderfgoedlijst. Samen met collega's uit bijvoorbeeld Bolivia en Columbia. Meteen uw ideale smoes om u volledig te laten meedrijven in de gekte: "Ik doe alleen mee om het werelderfgoed te ondersteunen ... hips ..."

Mien waar is mijn feestneus?
Dé klassieker onder de brave carnavalsnummers staat op naam van Toon Hermans. Maar ... gaat u graag een stapje verder? Dan staat er al snel een paard in de gang!. En ligt ook dat deuntje nog een beetje zwaar op de maag? Jeff Hoeyberghs weet raad! Een vederlicht lied komt altijd van pas als de drank in de man is. Oepsasee! Regel alvast uw Bob: laat u volledig gaan en kom veilig thuis — al dan niet in polonaise.

De dagen korten: tegen het einde van november is het écht vroeg donker. Het uitgelezen moment om de baard van Sinterklaas nog net achter een hoek te zien wegglippen. En wanneer de goedheilige man opnieuw naar Spanje stoomt, is het tijd voor de rendieren van de Kerstman. Al jaren zo! Al hebben de ‘marktleiders’ in de sector van de kinderfestiviteiten concurrentie van Halloween gekregen. Is dat feest van Magere Hein een new kid on the block, overgewaaid uit de commerciële VS? Of zit er traditie achter?

Trick or treat
"Wij hebben vroeger nooit van Halloween gehoord! Dat bestond niet." Inderdaad, u hebt de verkleedpartijen ongeveer tien jaar geleden écht zien doorbreken. Van deur tot deur gaan voor een handvol snoep of enkele eurocenten was tot dan toe alleen gebruikelijk rond Nieuwjaar, Driekoningen of Sinte-Mette (in het Mechelse). Terwijl in oktober nu alle verkleedwinkels uitpuilen en iedere handelaar elke vierkante centimeter van zijn uitstalraam versiert.

Nacht van de heiligen
U ziet het Amerikaans ogende gedruis met lede ogen aan. Want platte commercie zegt u niets. Tja … daar kan een nuchtere Europeaan best wel inkomen. Al is er hoop. Want Halloween is een verbastering van All Hallows’ Eve (~ Allerheiligen): de oudejaarsnacht bij de Kelten. En daardoor zit er achter dat Amerikaans vernislaagje dus toch een eeuwenoude Europese traditie.

Exportproduct importeren
Toen de Romeinen Groot-Brittannië binnenvielen, gaven ze hun eigen interpretatie aan het Keltische feest. Zo werd het een eervolle herdenking van de overledenen – net zoals wij nu nog altijd Allerheiligen vieren. In de negentiende eeuw namen Ierse en Schotse emigranten de traditie mee naar de Verenigde Staten, waar ze een eigen leven ging leiden. Dat de festiviteiten nu opnieuw overwaaien, is dus niet meteen een incidentele veramerikanisering van het Europese vasteland. Maar eerder een heropleving van een stokoude traditie, dan wel in een nieuw kleedje.

Uw kinderen zal het waarschijnlijk worst … euh … candy wezen: zij amuseren zich in hun verkleedplunje en met hun snoepemmer. Mocht u de deur opendoen en niet meteen begrijpen wat die trick or treat betekent, geef dan een seintje: ElaN zorgt graag voor een treffende vertaling! Boehaha!

Sinterklaasbloopers en verkleedpret
Kinderen hun dag van het jaar bezorgen, is noeste arbeid. Echt! Er bestaan zelfs beelden van. Wat zo een stokoude man allemaal niet moet doorstaan... In dat opzicht is Halloween milder: snuggere types maximaliseren het rendement van hun verkleedpartij. Daardoor verzekert Halloween ook plezier tijdens feestjes voor volwassenen.

Geld is niets meer dan een hoopje papier. Stevig papier, met katoenvezels erin. En beveiligd met watermerken, fluorescerende inkt en grafische spitsvondigheden. Maar toch, het blijft papier. Papier dat vaak aanleiding geeft tot geanimeerde discussies. Want een tekort veroorzaakt faillissementen en – uiteindelijk – bankcrisissen. Terwijl loterijen wekelijks nieuwe miljonairs maken. Iedereen is bezig met geld. Maar … begrijpt u eigenlijk alles wat erover gezegd wordt?

Eenvoudige oorsprong
Vroeger was alles eenvoudiger: ruilhandel was direct en glashelder. U wilde eieren? Geen probleem, u ruilde ze tegen een brood dat u gebakken had. Maar … brood kunt u niet 'beleggen'. En als er niemand brood wil, blijft u met een overschot zitten dat oudbakken is. Vandaar de uitvinding van hét hulpmiddel: geld. Een 'opslagmiddel' om de ruilwaarde van uw goederen vast te houden tot u die waarde opnieuw nodig hebt. Zoals een accu de elektrische energie vasthoudt tot u de motor start.

Banken maken het complex
Een toen kwamen de bankiers. Met ingenieuze systemen verhoogden ze de ruilwaarde van uw geld zonder dat er per se goederen tegenover stonden. U raadt het al: speculeren op basis van de virtuele waarde – de waarde die 'de mensen' volgens hen op een bepaald goed plakken. Eens in dat virtuele straatje zijn er allerhande geinigheden mogelijk: short selling bijvoorbeeld. Of beleggen in langlopende obligaties met geld uit dagleningen – waarbij je het geld nog diezelfde dag moet terugbetalen.

En toen ging het mis
Dat spel van inschatten, (ver)kopen, shorten en coveren ging goed tot … het fout liep. In 2000 werd duidelijk dat de gehypete internetbedrijven toch niet zóveel waard zijn (dot-com-zeepbel). In 2008 ontdekten de banken dat te veel leningen uitgeven nefast is (kredietcrisis). En 2011 leert dat beleggen in bedenkelijk staatspapier een grootbank klein kan krijgen. Dexia valt uiteen in een aantal good banks en een bad bank.).

Maar … hoop doet leven: als de financiële wereld opnieuw 'gezond' is, kent iedereen tenminste de grenzen van veilig beleggen. En tot dat moment helpt ElaN Languages u graag om de moeilijke termen te verklaren.

Money, money, money
Zin om véél goud bij elkaar te zien? Kijk dan naar de reportage over (Nederlandse) euro's. Kinderlijk eenvoudig uitgelegd, maar net daardoor glashelder. En vanaf 5:30 blinkt het goud u tegemoet. Liever een uitleg 'In Plain English'? Leer meer over investing money en … word rijk.

Een nieuwe lente en een nieuw geluid. Zo begon Gorter zijn gedicht Mei. Die openingszin bent u vast wel al eens tegengekomen. Meer dan eens. En met een minimum aan originaliteit turnt u hem om tot: een Arabische lente en een nieuw geluid. Politiek gezien slaat u dan de nagel op de kop. Maar ... taalkundig is er niets nieuws onder de zon. Integendeel, het Nederlands is al eeuwenlang schatplichtig aan de Arabische woordenschat.

Mierzoet
Dacht u écht dat Tienen het suikerklontje uitvond? Geperfectioneerd, misschien. Maar kandij (suikerkristallen op een stokje) is wel degelijk een Arabisch leenwoord. Net zoals abrikoos, siroop en sorbet. Maar ook voor pittigere gerechten met artisjok en dragon bent u aan het juiste (taal)adres. Verder danken we ook alchemie en algebra aan het Arabisch. Zelfs maffia, al hebben ze op Sicilië en in Albanië wel hun best gedaan om die term een eigen invulling te geven.

Duizend-en-een-nacht
U zou het de laatste maanden niet zeggen, met de recente (oorlogs)beelden uit de streek. Maar de Arabische wereld is ook de inspiratiebron voor de sprookjes uit Duizend-en-een-nacht. Matras, karmijn of lila, mohair, karaf, lakwerk: stuk voor stuk Arabische leenwoorden En cruciaal om de sprookjessetting te beschrijven. Dan hebt u ook nog de personages: sultan, emir, tamboer, muezzin, kalief, etc. Samen gezellig een bakkie koffie drinken. Of op safari om een olifant te zien. Met ieder een talisman in de hand voor extra geluk. En daarna languit op de divan met een portie hasjiesj.

Mondje Arabisch
Zin om zelf uw tanden in het Arabisch te zetten? Begin dan al met uw leesrichting om te keren: van rechts naar links. Daarna is het kwestie van de achtentwintig lettertekens te herkennen. Zodra u die beet hebt, is het relatief gemakkelijk. Want Arabisch is op en top fonetisch. Geen geharrewar met bijvoorbeeld een 'c' die in circus als 's' en 'k' klinkt. Al zit er toch een addertje onder het gras: het Arabisch noteert zijn korte klinkers ... niet. De context moet u uiteindelijk in de goede richting leiden. Al blijven zo misverstanden door afwijkende interpretaties mogelijk.

Vlot het toch niet? Dan helpen we u bij ElaN graag voort. Stuur de fanfare om onze aandacht te trekken. Dan nemen wij uw taalopdracht onmiddellijk in het vizier.

Broodje shoarma
Arabisch is ook gewoon lekker: een broodje shoarma op zijn tijd ... daar is niets mis mee. Extra voordeel: een shoarmazaak is meestal open tot de vroege uurtjes. En net dat verzekert hilarische situaties. Luister maar even naar een ervaringsdeskundige: Najib Amhali

Het kan vriezen, het kan dooien: met 'het weer' kunt u alle kanten uit. Als deel van het leven of als metafoor zijn klimatologische grillen vaak reddingsboeien in koetjes-en-kalfjesconversaties én in ernstige gesprekken. Warmtegolven of koudefronten, muggen- en wespenplagen, gemiddelden en 'records sinds het begin van de temperatuurregistratie in Ukkel', aardbevingen of de opwarming van de aarde? Voor ieder wat wils, voor elke gelegenheid een gespreksonderwerp.

Bij de bakker
Wat doet een mens zoal om een gênante stilte bij de bakker te vermijden? Bespreek het weer en … scoor: "'t Is toch iets, hé. Zo warm voor de tijd van het jaar! Het weer is weer gek aan het doen. En dan al dat onweer in Amerika met die overstromingen. En die tsunami in Japan. Het is allemaal iets, hé? Jaja, dan hebben wij niet te klagen. Hoewel, het is te hopen dat die droogte snel gedaan is. Want trop is te veel, hé meneer, het is toch waar? Te veel is nooit goed. Maar komaan, zolang het duurt, gaan we er natuurlijk wel van genieten. Want voor een terraske is het wél zalig, hé?" U kent de gesprekjes wel, zeker nu ze de rode draad vormen in de reclame voor de warme bakker.

Bij de boeren af
Bij één beroepsklasse past u beter goed op wanneer u het weer als taalkundig bindmiddel wilt gebruiken: landbouwers. Akkers bewerken en gewassen telen stelt bijzonder complexe eisen. Als het te nat is, rijden tractoren en machines zich vast in de modder. Maar te droog is natuurlijk ook niet goed, want dan ontkiemt het zaaigoed niet of valt de groei stil. Probeer daarom af te tasten hoe het ervoor staat in landbouwland. Anders riskeert u een lagedrukgebied in de gemoedelijkheidsfeer! Gebeurt dat toch? Toon dan empathie door een boerenwijsheid te debiteren: een koekoeksroep in de helft van maart, is voor de boer een daalder waard. Maar niet alles is geschikt om de rust terug te brengen. Wilt u de gesprekshemel helemaal doen overtrekken, gooi dan deze in het gesprek: wanneer de boeren niet meer klagen, nadert het einde der dagen.

In de Wetstraat
Eind april, begin mei: de elfendertigste dag in de regeringsonderhandelingen. En nog altijd geen merkbare vooruitgang. Niet alleen daarmee vestigen we in België een record. Blijkbaar zijn we tegelijk de warmste plek van heel Europa. Tja... meer heeft een mondige journalist niet nodig: "Terwijl de zon buiten blaren schijnt, zit de gevoelstemperatuur tussen de onderhandelaars nog altijd ver onder nul. Financiële analisten vrezen voor grijze donderwolken als er niet snel een federale regering komt. Al blijft de barometer weinig goeds voorspellen in verband met een snelle oplossing." En daarmee is dé parallel meteen getrokken, want net zoals het weer blijft de politiek nog ontzettend lang gespreksonderwerp van elke dag.

Achteraf is voorspellen gemakkelijk

Tijdens Alles kan beter wisten ze al dat het weerbericht een onuitputtelijke bron van grappige situaties vormt. Het 'format' van de weersvoorspellingen is sindsdien wel een ietsiepietsie veranderd - toch zeker op de commerciële zender. Maar deze montage levert genoeg stof om tijdens de komende uitzendingen op zoek te gaan naar een 'matige toevoer van zachte lucht vol subtiele weergrapjes'.

In 2007 publiceerden we al een eFlash over ondertitelen. En nu staat dat thema opnieuw op het menu. Niet uit onderwerpenschaarste. Wél omdat ‘ondertitels’ de laatste weken en maanden behoorlijk wat stof deden opwaaien. Respectabele televisieseries die schabouwelijk ondertiteld zijn. Of journaalfragmenten waarin de woorden van de geïnterviewde een wel héél vreemde wending krijgen. Kijkers ergeren zich daarover op het internet. Maar het probleem is intussen blijkbaar zo groot dat ook kwaliteitskranten erover berichten.

Ondertitelen = lastig
Nu, er zijn ‘verzachtende omstandigheden’: ondertitelen is aartsmoeilijk. Want spreken gaat sneller dan lezen. Dus … om een gesproken gesprek lezend te kunnen volgen, moeten de ondertitels kernachtiger zijn dan de dialogen. Tegelijk zijn ondertitels vertalingen. Kortom, je moet de essentie van een uitspraak zo kort mogelijk verwoorden. En … daarvoor moet je de connotatie en de achtergrond van het gesprek perfect inschatten. Tel daarbij de tijdsdruk die de meeste ondertitelaars parten speelt: alles moet zo snel mogelijk in een (extra) journaal of rechtstreeks op de buis. Blijf daar maar eens kalm bij als ondertitelaar: er zijn minder stresserende jobs.

Letterlijk? Niet altijd!
Journalistiek is ‘objectief weergeven wat er aan de hand is’. Daarbij leg je geen woorden in de mond van een geïnterviewde. Integendeel, je geeft letterlijk weer wat hij of zij zegt. Maar … ‘letterlijk weergeven’ is niet hetzelfde als ‘letterlijk vertalen’. Als een Franstalige je bedankt met je vous en prie, dan vertaal je dat niet met ik bid u erom, toch? Tijdens de tsunami in Japan kreeg de journaalkijker wél te horen dat de keizer ‘gebeden had’. Blijkt dat het om een vergelijkbare uitdrukking gaat: letterlijk vertaald gaat het over bidden, maar de taalgebruiker bedoelt iets anders. En in Japan zeggen dat de keizer bidt? Goed voor een tweede tsunami van verontwaardiging!

Open source
In deze multimediatijden gaan almaar meer ondernemende types zelf aan de slag. Met open source-pakketten bouwen ze een eigen website of ... zorgen ze zelf voor een ondertitelingbestand bij een dvd. Mooi dat het technisch allemaal mogelijk is, maar hoeveel taalkaas hebben die techneuten gegeten? Soms blijven ze heel dicht bij de originele boodschappen die ze letterlijk en vaak foutief vertalen. Dan weer gaan ze té enthousiast aan de slag en veroorzaken ze taalfouten die in het origineel niet te bespeuren waren. De oplossing? Vertrouw voor een goede vertaling – al dan niet in de vorm van ondertitels – op een expert. Op ElaN dus.

Lachen met ondertitels

Onbedoelde taalfouten in ondertitels zorgen vaak voor tenenkrullen en nagelbijten. Een taalliefhebber kan er zijn kijklust volledig bij inschieten, zodra hij begint te letten op die fouten. Want ze slorpen zo veel aandacht op dat je niet meer ziet wat er in de film of het fragment gebeurt. Maar ... goed gevonden ondertitels staan garant voor een niet te stoppen lachbui. Probeer maar: een voorbeeldje over Lego uit het NOS-Journaal. Of bekijk Berlusconi’s lofrede over Italië en Joeri Gagarins visie op de Belgische situatie.

Denk even aan het huis waarin u woont of het gebouw waarin u werkt. Ziet dat er een beetje ordentelijk uit? Zo ja: pluim op de hoed van de betrokken architect en aannemer voor het geslaagde resultaat van hun doordachte ideeën en uitwerking! Bij deze ligt de metafoor voor het grijpen: zoek voor uw teksten, taaltrainingen en vertalingen schrijvers en taalkenners met evenveel inzicht als uw bouwdeskundigen: alleen zo bouwt u aan een stevige pointe.

Taalbouwexpert
Een boodschap verwoorden – in uw moedertaal of een vreemde taal – lijkt verbazingwekkend goed op een huis bouwen. Een stel stenen lukraak op elkaar gooien? Daar komt niets goeds van. Integendeel! Want een tijdloos bouwwerk is de vrucht van uren denkwerk. Net zoals je een boodschap pas bij een doelpubliek krijgt na een grondige 'overpeinzing'. Investeer in een slimme blauwdruk van je communicatie vóór je begint te tikken, te vertalen of te spreken.

Bouwplan
Het bouwplan voor je tekst of toespraak bepaalt de stijl, de lengte en de 'dragende structuur'. Goed doordacht? Dan is schrijven niet meer dan dat plan in letters vertalen, als het ware metselen – in de taal van uw luisteraar of lezer. Wijk niet af tijdens die 'handenarbeid': een klein beetje variëren mag. Maar … verloochent u het plan? Dan doet u de taalarchitect in uzelf onrecht aan. Of dan blijkt dat uw plan niet deugt. Oplossing? Terug naar de tekentafel!

Architecturees
Pas op voor schrijfbouwjargon. Als uw doelgroep niet weet wat een woord betekent, valt uw communicatie in het water. En in de bouwwereld moet u dat net vermijden: want dan zit u binnen de kortste keren met een lekkend dak of een kelder vol opstuwend grondwater. Sla uw klant – uw bouwheer – niet om de oren met lateien, muizentanden of inertie als hem die termen onbekend zijn.

Chape of dekvloer?
Hoed u ook voor al te ijverig vertalen: sommige termen zijn algemeen goed. Zo spreekt elke bouwheer met zijn architect en aannemer over chape. Terwijl dat eigenlijk dekvloer moet zijn. Maar met dekvloer zit je in dit land … in een straatje zonder einde. Of vertaalt u bijvoorbeeld back office óók consequent in kernkantoor? Neen toch! Daarom … spreek op die momenten de taal van uw klant. Vindt u dat moeilijk? Vraag dan hulp aan ElaN Languages: wij hebben vertalers en taaltrainers op wie u een huis kunt bouwen.

Woordjes bouwen
Het woordenbouwprogramma bij uitstek? Het rad van fortuin – mét voorsprong! Maar … dat het toch niet altijd even gemakkelijk was, bewijst deze compilatie. Uiteraard gefundenes Fressen voor de taalvirtuozen van Alles kan beter.

Deze nieuwsbrief elke maand ontvangen? Schrijf je dan in! (rechts onderaan, bij 'taaltip')

Wilt u een kunstmatige of een kunstige vertaling? Optie 1? Kies dan voor Google translate en zie hoe uw lezer zich de haren uit het hoofd rukt.
Optie 2? Proficiat, u kiest de enige juiste weg naar de goedkeurende blik van uw lezer en klant. Een goed geschreven tekst wekt namelijk vertrouwen. Maar … een tekst goed schrijven, dat is een vorm van kunst.

Specifiek doelpubliek
Kunstliefhebbers hebben oog voor een subtiel spel van emoties. Hoe je dat spel speelt – met of zonder bal – maakt hen niet zoveel uit. Zolang de kunstenaar maar de juiste snaar weet te raken. Met verf, keramiek, glas of … woorden. Houdt u van kunst? Dan houdt u ook van goede teksten. Zinnen die voor zichzelf spreken. Harmonie met letters, evenwicht in alinea's.

Hetzelfde maar dan anders
Elk genre heeft zijn eigenheid, net zoals elke taal zijn kenmerken draagt. Een tekst vertalen is dan ook een stilistische oefening. Daarvoor moet je een gevoel in een basistekst ontdekken en het in een andere taal herkneden. Alleen dan brengt u een eresaluut aan uw kernboodschap – in uw basis- én doeltaal. Alleen dan bereikt u vergelijkbare lezerstevredenheid in verschillende talen.

Woordkunstenaar
Wie vraagt u om een bedrijfslogo te ontwerpen? Of … wie vraagt u om een muurschildering in de vergaderzaal van uw bedrijf te maken? Een eerstejaars uit een lokale tekenvereniging of een doorgewinterde kunstenaar met een gevulde portfolio? Mocht u inderdaad voor dat schilderwerk een routinier kiezen, waarom zou u dan voor een vertaling op een beginnende enthousiasteling vertrouwen? Kies voor een woordkunstenaar met het nodige aantal kilometers in de pen. Alleen mét die ervaring krijgt u een 'vertaling uit de kunst'.

Anders én vertrouwd
ElaN Languages verzamelt zelf voortdurend nieuwe ervaringen om uw opdrachten nog beter uit te voeren. Regelmatig vertalen wij catalogi en (begeleidende) teksten voor tentoonstellingen in gemeentelijke, stedelijke en nationale musea. Tegelijk geven we taalles in alle lagen van de kunstensector. En … steunen we lokale kunstenaars zoals eind vorig jaar met 'Slag' van Reg Carremans. Bel ons daarom meteen, als u nog eens een kunsttoer op taalvlak nodig hebt .

Als muziek in de oren

Sommige teksten zijn magistraal goed geschreven. Pure kunst: ritmisch, puntig, helder en overtuigend. Zo goed dat de muzikaliteit ervan – letterlijk en figuurlijk – duidelijk wordt. Voor een geoefend musicus is een speech van Obama bijvoorbeeld zo op muziek gezet.
Maar … een goed gedoseerde scheldtirade van Louis Van Gaal is evenzeer gefundenes Fressen voor een breeddenkende pianovirtuoos.

Vorige week vroegen we in onze nieuwsbrief om ons te laten weten wat je goed/leuk aan ElaN vindt... tweet-size, dus in maximaal 140 tekens.

Dit zijn de winnaars:

1. Ik gebruik jullie gratis vertaaltools, handig bij mijn vertaalwerk. Jullie flexibiliteit en kwaliteit zijn top. Alles kan online. Pure luxe!

2. De eFlash is een verademing tussen de talloze mailtjes in turbotaal. Eindelijk nog eens een vlot leesbare tekst in behoorlijk Nederlands.

3. Fijn, een vertaalbureau dat niet saai is. I like the way ElaN moves ;-)

4. Dankzij de taallessen bij ElaN is Duits geen Chinees meer voor mij. Bedankt!

5. Jullie denken altijd mee als ik een vertaalopdracht stuur. Dat maakt mijn workload een pak lichter.

Deze vijf mensen krijgen onze agenda vol taaltips en -weetjes binnenkort in de bus. Gefeliciteerd!
Onze nieuwsbrief ook ontvangen? Schrijf je in! (onderaan de pagina)

Googelen heeft het, als werkwoord, geschopt tot de officiële woordenlijst. En pas op, het is wel degelijk ‘googelen’ en niet ‘googlelen’. Vreemd toch? Maar … het is zeker niet het enige vreemde woord dat na de Internet 2.0-revolutie in de alledaagse taal opduikt. Wat dacht u van ‘twitteren’? Vraag is of we met zijn allen wel nood hebben aan die nieuwe woorden. Er zijn toch Nederlandse vertalingen genoeg, niet?

Virtueel sjilpen

Twitteren kent u wel: een berichtje versturen via Twitter. De naam van die social media-module komt van het Engelse to twitter: sjilpen of kwetteren in het Nederlands. Goed gekozen naam. Want het zegt precies wat u via de module doet: héél kort vertellen waarmee u bezig bent. En omdat er zoveel gebruikers zijn, lijkt de gezamenlijke activiteit inderdaad al snel op een zwerm sjilpende kanaries .

Namen noemen

Feit is dat Twitter gi-gan-tisch populair is. Dus u spreekt er veel over en hebt er een werkwoord voor nodig. Andere voorbeelden? Gsm’en, sms’en, mailen, mms’en, … Herkent u het patroon in die benamingen? Juist: u neemt de naam van het systeem en plakt er ‘en’ achter. Simple comme bonjour.

Creatief met neologismen

Lesje geleerd? Oké, dan is een nieuwe naam bedenken voor ‘een kort bericht via Twitter versturen’ kinderspel. Neem ‘Twitter’, voeg er ‘en’ aan toe en klaar is Kees: twitteren. En daar blijft het niet bij. Op Facebook defrienden, porren, op iemands prikbord schrijven, iets vind ik leuk-en: allemaal begrippen die een nieuwe betekenis krijgen. Kort, snedig en vernieuwend. En dat moet wel . Want … wilt u opvallen in de moderne cyberspace dan moet u gevat uit de hoek komen. Terecht, want heel de virtuele wereld kijkt over uw schouder mee.

Modegril

Woorden krijgen dus voortdurend extra en nieuwe betekenissen. Maar even vaak gaan er specifieke betekenissen verloren. Wie weet lost het ‘probleem’ van die naamgeving zichzelf op. Bijvoorbeeld als iedereen zo moe getwitterd is, dat de rage even snel verdwijnt als ze gekomen is. Dan verhuist het werkwoord naar het reservaat van de vergeten woorden. U kunt het dan nog alleen maar gebruiken om tegen uw kleinkinderen te vertellen dat opa en oma vroeger twitterden.  Grote, verwonderde ogen worden dan uw deel …

Twitter in Plain English

Hoort u iedereen dag na dag extatisch worden over Twitter? En voelt u zich dan telkens een beetje van Mars komen? Bekijk de introductie Twitter in Plain English en u bent meteen helemaal op de hoogte. Ontdek waarover iedereen de loftrompet steekt. En bekwaam u dan zelf in berichtjes van maximaal 140 karakters.

Meteen wat huiswerk: laat ons weten wat u goed, leuk, interessant vindt aan ElaN Languages … De beste 5 inzendingen krijgen een eervolle vermelding op onze twitterpagina en blog. En de winnaars krijgen een exclusieve agenda cadeau! Veel plezier!