Deed u dat vroeger ook: Sylvester Stallone citeren, maar dan wel in het Frans? Of de gedubde versie van Hannibal uit The A-Team naspelen? Heerlijk! Wij lachten ons een breuk. Al waren die hertaalde filmversies ernstig bedoeld. Jarenlang was dubben dé evidentie in het buitenland. Al komen er nu wat barsten in dat bastion – in Wallonië tenminste. En dat allemaal in het voordeel van … ondertitelen.

Belgische ommekeer

De ‘ommekeer’ doet vanaf deze lente zijn intrede op Belgische bodem: de RTBF ondertitelt alle interviews met Nederlandstaligen. Om te beginnen in het televisiejournaal, later misschien ook in andere programma’s. Dat betekent het einde van een Franse stem die over de originele Nederlandse ligt en de boodschap synchroon vertaalt.

Aangename kennismaking = enchanté

Vanwaar die nieuwe aanpak? Het parlement van de Franse gemeenschap hoopt zo op een beter begrip van de taal en de cultuur uit het andere landsdeel. En geef toe, die gedachtegang houdt zeker steek. Voor Nederlandstaligen lijkt dat trouwens héél evident. Of kunt u zich een Hugh Laurie in House MD voorstellen die met een Nederlandse tongval spreekt? Wij lezen al jaren wat er in een andere taal op het scherm wordt gezegd.

Eerst Nederlands, daarna Engels

Na verloop van tijd mag u op de RTBF ook ondertitels verwachten in items met Engelse geïnterviewden. Al houden ze de dub-oplossing voorlopig nog achter de hand voor live-interventies. Dus … de synchrone tolk valt nog niet snel zonder werk. Al krijgt zijn collega, de ondertitelaar, toch aanzienlijk meer opdrachten op de plank.

Alleen RTBF?

Voorlopig krijgt de ondertitelaanpak alleen voet aan de grond bij de openbare omroep. De andere zenders blijven dubben. Maar dat kan uiteraard veranderen. Laten we hopen dat iedereen uiteindelijk voor ondertitelen kiest. Dan zijn we op termijn ook meteen verlost van die irritante, gedubde TV Shop-filmpjes.

Pro’s en contra’s

Op deredactie.be van de VRT, de zusteromroep van de RTBF, vindt u een item over de voor- en nadelen. Waarom dubben Franstaligen? Waarom zouden ze nu plots beginnen met ondertitelen? En wat gebeurt er met films of televisieprogramma’s? Alle antwoorden netjes op een rij.

Mickey Rourke = Duitser?

Weet u waarom Mickey Rourke zo lang van het scherm verdween? Hij volgde al die tijd Duitse les. Kwestie van een overtuigende comeback te maken op het witte doek in Amerika en … Duitsland. Oordeel zelf of zijn studie-ijver iets heeft opgeleverd: bekijk de trailer voor The Wrestler.

1. Zeg niet: “Na veel gespeculeer is de bestemming voor ElaNs teamweekend eindelijk bekend”, maar: “Na veel gespeculeer is de bestemming voor het teamweekend van ElaN* eindelijk bekend.”

2. Zeg niet: “Marie werd naar voor geschoven als onschuldige hand om te winnaar van de geschenkenmand uit Wims hoed te toveren”, maar: “Marie werd naar voren geschoven als onschuldige hand om te winnaar van de geschenkenmand uit Wims hoed te toveren.”

3. Schrijf niet: “Door haar afwezigheid valt die eer te beurt aan de alles behalve onschuldige Kristien,” maar: “Door haar afwezigheid valt die eer te beurt aan de allesbehalve onschuldige Kristien.”

* ‘ElaNs’ of ‘ElaN’s’ is niet fout, wel lelijk. ‘Het ElaN-weekend’ mag voor mijn part ook.

Taalkundige Fons Fraeters is vanochtend overleden. Hij werd 73 jaar.

Fons Fraeters is bij vele generaties germanisten bekend als docent
Nederlandse taalbeheersing. In zijn rijk gevulde carrière heeft hij
Vlamingen uit alle windstreken geleerd wat een correcte uitspraak
betekent.

Fraeters is bij het grote publiek vooral bekend van het rubriekje
“Hier spreekt men Nederlands”, dat van 1962 tot 1972 liep op de
toenmalige BRT. Hij presenteerde de rubriek met taaltips samen met
Annie Van Avermaet. Het programma wou Vlamingen de juiste uitspraak
en correct taalgebruik bijbrengen.

Als lid van de taalcommissie van de VRT beoordeelde Fons Fraeters
scherm- en microfoonmedewerkers op hun uitspraak.

Met het overlijden van Fons Fraeters verliest Vlaanderen haar
éminence grise van de ‘goede uitspraak’.

Bekijk hier een fragment van “Hier spreekt men Nederlands”.

Koppels op de werkvloer, gevaarlijk.

1. Schrijf niet: “Ik heb al duizend maal gezegd dat je wat alerter moet zijn voor de interactie tussen de collega’s”, maar: “Ik heb al duizendmaal gezegd dat je wat alerter moet zijn voor de interactie tussen de collega’s.”

2. Schrijf niet: “Zo lang je niet luistert, zal ik het blijven herhalen”, maar: “Zolang je niet luistert, zal ik het blijven herhalen.”

3. Schrijf niet: “Ik had namelijk al lang gezien dat Timothy en Hanne op kantoor niets anders doen dan ruzie maken”, maar: “Ik had namelijk allang gezien dat Timothy en Hanne op kantoor niets anders doen dan ruzie maken.”

Overbodige leenwoorden bannen uit de alledaagse taal? Niet gemakkelijk! Daarom wemelt het in alledaagse teksten vooral van Engelse lapmiddeltjes. Vaak irritant, want er bestaan perfect bruikbare, Nederlandse tegenhangers. Maar soms is een vleugje Engels écht wel efficiënter. Daarom dit pleidooi voor een gezond en flexibel taalpurisme.

U houdt van Nederlands

Maakt u werk van een correcte taal in uw zakelijke communicatie? Fijn! Het zal u zeker geen windeieren leggen. Want (potentiële) klanten appreciëren uw zorg en toewijding. Ga dus vooral door met moeilijke woorden opzoeken in het Groene Boekje en grammaticaregels verifiëren in de ANS (Algemene Nederlandse Spraakkunst).

Onnodig Engels in het Nederlands

Via de elektronische versies van die naslagwerken vindt u de antwoorden in een mum van tijd. En als u dan toch virtueel bezig bent, kunt u evengoed eens kijken op de relevante websites (geef toe, webstek klinkt toch écht niet). Bijvoorbeeld over het gebruik van (Engelse) leenwoorden. Ga daarbij kritisch te werk: vindt u in die lijsten een aanvaardbare, Nederlandse vervanger voor een anderstalig modewoord? Kies dan resoluut voor de moedertaaloptie.

Duidelijkheid primeert

En toch … als dat Nederlandse woord uw boodschap minder duidelijk maakt, blijf dan bij de vreemdtalige variant. Want anders dreigt uw strijd tegen onnodige leenwoorden een farce te worden. En verandert u van gezonde taalpurist in een onverstaanbare humorist. Zo illustreren de volgende suggesties, geplukt van op verschillende websites.

• Geloofwaardiger
  Waar zoekt u het liefst een specifieke cd: in de easy listening-afdeling van de winkel of in de hoek met de gemaks- en kabbelmuziek? Waar werkt u precies: in de back office van een multinational? Of beschrijft u het liever als binnenkantoor, kernkantoor, (kantoor) interne verwerking, …?
• Korter
  Soms speelt de lengte van een woord een cruciale rol. Niet dat dit argument al te veel belang mag krijgen. Maar als u in een beknopte reclamefolder handpalmcomputer kwijt moet, terwijl er ook palmtop bestaat … dan wordt het toch eventjes moeilijk om te kiezen.
• Preciezer
  Sommige taalpuristen maken het zichzelf moeilijk: spreekt u consequent over sleutelgatserie of inkijkserie als het gaat over het fenomeen van de real-life soaps? Geen hond die u begrijpt. Tenzij u van de toehoorder verwacht dat hij uw bewoording interpreteert naar analogie van sleutelroman. Maar … dat is niet helemaal hetzelfde. En het druist in tegen het primaire advies om het uw lezer zo gemakkelijk mogelijk te maken.

Happy word hunt

Ziet u door al die leenwoordbomen het correctetaalbos niet meer? Vertrouw dan op een ElaN-expert om op woordenjacht te gaan in uw tekst. Samen komt u tot een aanvaardbaar en efficiënt eindresultaat!

Afrikaans taalpurisme

In het Afrikaans hebben ze de strijd tegen het Engels al veel langer op een hoger niveau getild. De lokale taalpuristen verzonnen tegenhangers voor leenwoorden die daarna wijdverbreid raakten. Wat dacht u van skootrekenaar voor laptop, peuselhappie voor snack, skeerkop voor skinhead, en skuifspeld voor paperclip. Laat u inspireren door de tientallen andere voorbeelden.

Sport = boosdoener

Hoe het komt dat er zo veel Engelse woorden in het Nederlands opduiken? Tja, ze komen vanuit alle richtingen op ons af. Ook via de sport. Gelukkig maar, want dat leidt tot schitterende persiflages door de grappigste Nederlanders. Zoals Bert Visscher.