Keek u ook? Een van de belangrijkste momenten uit de Amerikaanse geschiedenis: de inhuldiging van de eerste zwarte president in de Verenigde Staten. Een man met een indrukwekkend redenaarstalent. Over heel de wereld schoof de retoriekminnende mensheid op het puntje van zijn stoel voor zijn eerste toespraak als president. En wat bleek op de Nederlandse en de Vlaamse zenders? Ondertiteling, live bij de toespraak! “Hoe doen die dat, de ondertitels in real time op het scherm brengen?”
Uitgesteld relais
Zapte u tijdens de feestelijkheden tussen CNN, BBC, NOS en VRT? Dan kreeg u al meteen een hint. De Engelstalige zenders lagen een stuk voor op het schema van de Nederlandstalige. “Waarschijnlijk door de beelddoorstraling via satellieten. Dat duurt altijd een beetje langer.” Dat is ook zo, maar in dit geval hield zowel de NOS- als de VRT-regie de beelden ‘met opzet’ tegen. In Nederland gebruikten ze een buffer van een halve minuut. In Vlaanderen zag je de gebeurtenissen in een uitgesteld relais van twee minuten.
Vertalen en ondertitelen op speed
Die buffer was net genoeg om de ondertitels op de beelden te plakken. Bij de VRT gingen daarvoor twee vertalers en twee ondertitelaars aan de slag. Geholpen door softwarepakketten voor spraakherkenning. Die hadden hun dienst al bewezen via Teletekst 888. Die dienst biedt vooral slechthorenden ondertiteling aan bij Nederlandstalige programma’s. De toespraak van Obama was de eerste anderstalige tekst die de omroep op dezelfde manier live ondertitelde. En met succes: het aantal taal- en tikfouten was heel klein.
Intelligent systeem
Misschien kocht u ooit een Lernout & Hauspie-pakket. Dan weet u hoe het werkt: door te oefenen, verstaat het systeem almaar beter wat u vertelt. Die tekst komt dan ook foutlozer op het scherm naarmate de computer meer opdrachten mag verwerken. Op de nieuwsdienst kunnen ze misschien een computer permanent laten oefenen op basis van de wekelijkse Obama-updates via de website van het Witte Huis. Al wordt het systeem nooit echt onfeilbaar: zo blijft er altijd een mooie toekomst verzekerd voor alle ‘menselijke’ vertalers en tolken.
Lyrische toespraak
Toespraken brengen is een kunst. Maar de basistekst zo schrijven dat hij ook overtuigend kan worden uitgesproken? Dat is wat anders! Obama laat zich op dat vlak perfect bijstaan. Door de 26-jarige Jon Favreau. Hij weet als geen ander Obama’s boodschap in een lyrisch geheel te gieten dat tegelijk overtuigt én ontroert. Er zit letterlijk en figuurlijk muziek in zijn toespraken.