Virginie Claes
De wereld wordt een dorp: op enkele uren vlieg je van de ene kant naar de andere van de aardbol. En toch - toch blijft het een dorp waarvan de inwoners sterk uiteenlopende dialecten spreken. Denk maar aan Japans, Swahili of Russisch. Goede vertalingen zijn dan ook belangrijker dan ooit. De oplossing die iedereen in het hoofd heeft: zet de computer aan het werk. Maar is dat wel dé oplossing?
Speel eens met de voeten van uw computer
De snelheid waarmee een computer handelingen afwerkt? Daar kan een doorsnee menselijk brein alleen maar zijn hoed voor afnemen. Ze zetten je schaakmat voor je er erg in hebt, of berekenen in een handomdraai de stabiliteit van een hangbrug die zeven kilometer overspant. Je zou dus kunnen denken dat die computers ook fantastische vertalingen uit hun mouw schudden. Maar … de realiteit is anders. Als het op taal aankomt, moeten de mechanische rekenwonderen het nog altijd afleggen tegen de mens.
Mocht u even tijd hebben, zet uw computer dan eens voor schut: gebruik een automatische vertaler en laat die een passage ‘terugvertalen’ uit een vreemde taal. Hilarische resultaten verzekerd!
Virginie Claes, huidige juffrouw België
Neem bijvoorbeeld de openingszin van een ElaN-webtekst over Virginie Claes:
Virginie Claes, de huidige miss België, heeft een intensieve taaltraining Pools gevolgd als voorbereiding op de internationale ‘Miss World’ – verkiezing in Polen op 30 september.
Laat dit stukje tekst door de computer vertalen in het Engels. Daarna laat u de computer die Engelse versie opnieuw omzetten naar het Nederlands. Span ten slotte de lachspieren aan, want:
Virginie Claes, huidige juffrouw België, heeft intensieve taalcursussen Pools als voorbereiding aan de internationale ‘juffrouwwereld’ - verkiezing in Polen op 30 September gevolgd.
Vindt u ‘juffrouwwereld’-verkiezing ook zoveel charmanter dan ‘Miss World’?
Het is een kwestie van context
Hoewel machinevertalingen een goede oplossing zijn om te vatten waar een tekst in grote lijnen over gaat, duiken er toch grote problemen op. En dat is natuurlijk een streep door de rekening van grote, internationale organisaties. De Europese Unie spendeert handen vol geld aan tolken en vertalers. In 2003 klokte die vertaalkost af op 215 miljoen euro voor de dagelijkse Commissiewerking in 21 officiële talen. En na de uitbreiding van 2005 loopt die kost op tot 257 miljoen euro.
Vandaar de intense zoektocht naar een machine die de vertalingen automatisch uitvoert. Hét probleem blijft de context. Een mens ziet en voelt die aan: dat maakt een mens net tot mens … En daar is elke robot jaloers op. Want zo ontdekken mensen contexten en connotaties die machines nooit op eigen houtje achterhalen.
De mechanische hulp Tot het moment waarop ‘emotioneel begaafde’ computers van de band rollen, blijft de menselijke vertaler de enige garantie op een juiste, doorvoelde omzetting van een brontekst naar een doeltaal. Uiteraard zijn automatische vertalers al een wonder op zich. En vooral handig. Gebruik ze om het grove werk uit uw handen te nemen: laat de computer de basis van uw vertaling op papier zetten. Daarna moet u het resultaat alleen nog maar grondig nalezen en bijspijkeren waar nodig. U wint zo tijd, omdat de basis er al staat.
Wilt u echt zeker zijn van uw vertalingen? Neem dan contact op met de ElaN-vertalers. Meer dan 500 medewerkers verzekeren u een onberispelijke omzetting tussen 250 verschillende talencombinaties.
Van Dale toch niet onfeilbaar?
Iedereen die met taal in aanraking komt, heeft wel ergens een Van Dale-(vertaal)woordenboek in de buurt. Het is dé referentie voor de Nederlandse taal of gaat tenminste met dat label door het leven. Maar is Van Dale wel onfeilbaar? Een paar kritische geesten hebben de elektronische versie van Van Dale Groot Woordenboek der Nederlandse Taal op de rooster gelegd. Wat blijkt … er zijn genoeg opmerkingen om een hele site mee te vullen: www.schandale.com
De EU is zich bewust van de taalbarriàres in haar eigen organisatie. Daarom is ze voortdurend op zoek naar nieuwe beëdigde tolken en vertalers die de taalkloof kunnen dicht rijden. Omdat er heel wat misverstanden blijven bestaan, gaf de EU opdracht om een brochure samen te stellen. Speciaal over de taakomschrijving, de functie en de positie van tolken en vertalers van de EU. 21 pagina’s boordevol weetjes waarvan er enkele ook bij u een ‘Aha, dat is interessant!’ zullen ontlokken.