In de reeks 'had ik mijn vertaling maar uitbesteed aan ElaN Languages...'

Het Berbice-Nederlands, een mengtaal die werd gesproken in een deel van Guyana, is officieel uitgestorven verklaard. Dat schrijft National Geographic Magazine in haar
maart-editie.

De taal werd in 1627 geïntroduceerd door de Zeeuwse koopman Abraham van Peere die de kolonie Berbice stichtte in het huidige Guyana. De taal was een mengelmoes van Zeeuws, de lokale indianentaal en de taal van slaven uit Nigeria. Volgens de internationale taal-databank Ethnologue is de laatste spreker in 2005 overleden, waarmee de taal officieel is uitgestorven. Een andere Nederlandse creooltaal die werd gesproken in Guyana, het Skepi, is al eerder uitgestorven. Het kan niet erg verrassend genoemd worden dat het Berbice-Nederlands is uitgestorven. Decennia geleden al waren er nog maar een handjevol mensen die de taal spraken.

Nederlandse kolonie

Nadat Berbice in 1627 werd gesticht door Van Peere werd er met name tabak en koffie verbouwd en was er een intensieve ruilhandel met de indianen in het gebied. Het gebied viel onder de West-Indische Compagnie (WIC). De kolonie was erg kwetsbaar voor Franse kapers, die uiteindelijk zoveel schade aanbrachten dat de familie van Van Peere de kolonie moest verkopen aan Amsterdamse handelaars.

In 1763 kwam er een slavenopstand in het gebied waar 3833 slaven woonden op 346 blanken. Bij de opstand kwamen veertig blanken om. Bij de represailles van de blanken vond bijna de helft van de slaven, zo'n 1800 de dood. Daardoor kampte het gebied regelmatig met een gebrek aan slaven. Om de koloniale macht te herstellen werd het stadje Nieuw Amsterdam gesticht.

In 1796 werd de Nederlandse kolonie door de Britten veroverd. Een paar jaar later werd het gebied middels het Verdrag van Amiens teruggegeven, maar al snel werd het weer terugveroverd door de Britten. In 1814 kregen de Britten officieel de zeggenschap over de kolonie en werd Berbice samen met de andere voormalige Nederlandse kolonies samengevoegd tot Brits Guyana. Ondanks de machtsovername bleven veel Nederlandse nog in het gebied wonen. In 1966 werd Guyana onafhankelijk.

Creooltalen

Het Berbice-Nederlands was één van de creoolse talen die ontstond in de Nederlandse koloniën. De andere Guyaanse creoolse taal Skepi was voor de Berbice-sprekers niet te verstaan. Een andere op het Nederlands gebaseerde creooltaal is het Negerhollands. Deze taal werd tot het begin van de twintigste eeuw gesproken op de Deense Antillen, dat tegenwoordig onderdeel uitmaakt van de Amerikaanse Maagdeneilanden.

De meeste creoolse talen in de Verenigde Staten, Indonesië, Guyana en Sri Lanka zijn inmiddels zo goed als uitgestorven. Alleen de taal Petjoh in Indonesië, Afrikaans in Zuid-Afrika (half creools) en Albany en Mohawk Nederlands in de Verenigde Staten worden nog gesproken. Ook de creooltalen op Aruba, Bonaire, Curaçao en Suriname zijn beïnvloed door het Nederlands.

Bron: Historiek.net

Het nieuwe jaar is al bijna twee maanden onderweg, en toch duiken hier en daar nog eindejaarslijstjes op. Huh? Wij zijn al begonnen aan ons overzicht 'vertaalblunders van 2010'! Mikt u die terugblikkende lijstjes ook ongelezen richting prullenbak? Wij alleszins wel. Maar bij dit exemplaar bleven we toch even hangen: ‘De leukste spatiefouten van 2009’ van de vereniging Signalering Onjuist Spatiegebruik (SOS).

Je los geld of je leven

De leukste spatiefouten? Signalering Onjuist Spatiegebruik? Wie houdt zich nu bezig met spaties controleren? Zo te zien zijn er aan de andere kant van de Moerdijk gelijkgestemde zielen die even streng zijn op punten, komma’s en dus zelfs spaties als de gemiddelde talenknobbel bij ElaN. De winnaar (hoewel, is de term ‘winnaar’ hier wel terecht?) van 2009 was het Amsterdamse Gemeentelijke Vervoersbedrijf met de fijne zinsnede ‘En dan kom je er achter dat je geen losgeld bij je hebt’. Voorspelden ze in Amsterdam een golf van kidnappings op de bus of tram? Nee, bleek dat je met je bankkaart kunt betalen als je geen ‘los geld’ bij je hebt.

Meer spaties, meer betalen

In dit voorbeeld stond er dus een spatie te weinig. Kan gebeuren. Maar wist u dat oordeelkundig spatiegebruik u een pak geld kan opleveren? Ja, dat stukje taalkundig niemandsland waar we woorden mee uit elkaar houden. Waar nooit iemand over wakker ligt. U betaalt er namelijk voor. Volgt u even mee: u betaalt uw vertalingen per woord. Een spatie houdt woorden uit elkaar en beslist dus of het om één of meer woorden gaat. Een voorbeeld.

Marketing brochure = 2 woorden
Marketingbrochure = 1 woord
---------------------------------------
Uw voordeel: 50%!

Stel nu dat u een tekst over een 'hotten totten tenten tentoonstelling kaartjesknippers opleiding’ wilt laten vertalen. Op die manier geschreven, kost u dat een aardige duit … terwijl het ook zonder spaties kan (moet). Tel uit uw winst!

Slechtziende pc

De hoofdvogel werd dus afgeschoten door het Amsterdamse openbaar vervoer. Dicht op de hielen gezeten door horden ‘lieve heersbeestjes’ (de Telegraaf) en een ‘slechtziende pc’ (Nederlandse Koninklijke Bibliotheek). Valt u dit jaar ook eens over een spatie te veel of te weinig? Laat het ons zeker weten.

Oefening baart kunst

Voelt u soms toch een onbedwingbare drang om die spatiebalk te geselen? Doe dan volgend jaar mee aan het Nederlandse Kampioenschap Spatieslaan. Of is het Spaties slaan? Voorbereiden kunt u hier.

Na zijn blunder kan de coach van Sven Kramer maar beter een andere baan zoeken.

Wat meer creativiteit bij het vertalen! Dat is waar Gerry Feehily naar snakt ... Met een beetje taalkundig enthousiasme zouden de vertaalde toespraken van Merkel, Sarkozy en Van Rompuy misschien al wat minder slaapverwekkend zijn?

When presseurop.eu was launched in May last year, one of its guiding mottos was Umberto Eco’s “The future of Europe is translation.” But sometimes I’m inclined to think that the future of Europe is lost in translation. I recently checked a statement by Angela Merkel concerning the CD-rom nabbed by HSBC supergrass Hervé Falciani containing data on Germans who have siphoned off their money to Switzerland in order to avoid taxes back home. This has created a hole in the German treasury of some €200million, but in order to get the data, the German government has to cough up €2.5million. While some wring their hands as to whether it’s right to chase up tax evaders by paying a thief, the French language press widely relayed Merkel’s statement on the matter as “Il faut tout entreprendre pour obtenir ces données" i.e. Everything must be done to obtain this data.

However, if you look at the original German statement, "Vom Ziel her sollten wir, wenn diese Daten relevant sind, auch in den Besitz dieser Daten kommen", you realise she didn’t quite say that. In transliterated English this goes – “An objective should be aimed at, if this data is relevant, then we should take property of the data”. Ok, German syntax is knotty, but nevertheless this is a typically Merkelian clunker, grey as dishwater, dry as dust, that plods around the subject until it sort of dies of boredom. Now contrast this with the zippy French rendering of the statement and actually it seems as if it got an edit from the hyperactive Nicolas Sarkozy, who says “must” every time he opens his mouth.

But what’s good translation? On the literary front, having recently dipped into the new Penguin version of the Arabian Nights, I’m more and more frustrated by this very contemporary quest for ultimate precision. The editors are keen to bury the definitive Burton translation, full as they say of “mistakes” and “archaisms”, but so far I’ve been less than thrilled to come across words like “managers” and “skills” and even the adolescent “kind of”. They sound much more like 21st century Angela Merkel than 12th century Bagdad. Which gets me thinking, to twist Nietzsche to some foul ends, that it might be better if accuracy perish rather than life. When Merkel is translated with a bit of fantasy, we listen up. We only need now enliven the Union entire by translating Van Rompuy, Barroso et al as if they all weren’t trying to make us fall asleep.

Bron: Presseurop

Het pr-bureau HL Events heeft uitnodigingen verstuurd voor een viparrangement op Roland Garros. Jammer genoeg is het met de vertaling van de - perfect normale - Franse tekst helemaal foutgelopen. Met als onderwerp ‘Onze onuitstaanbare trio’ werd volgend stukje proza rondgemaild.

Goeiedag,

De Belgische en Vrouwelijke Tennis is meer dan ooit aan de top van de wereldhierarchie in het begin van dit jaar. Juist teruggekomen in de Tenniswereld, bevindt Justine Henin zich in de finale met Serena Williams in Australië voor het eerste Toernooi der Groot Slem van dit jaar 2010!
Kim Clijsters had haar in September 2009 voorafgegaan in de US Open finale. Bovendien laat Yanina Wickmayer zich ook niet meer dekken met het winnen van de derde titel van haar Loopbaan. HL Event stelt U onze onuitstaanbare trio te komen aanmoedigen in buitengewone omstandigheden te Roland Garros!
Reserveer U VIP packet die U de gelegenheid zal toebieden onze tenniskampioenen toe te juichen op de beroemde Parijse lemen vloer.

Bron: Het Belang Van Limburg

The World Loanword Database

Bijna dagelijks komen er vreemde gasten onze taal binnen: leenwoorden die we tijdelijk
nodig hebben als we een nieuw begrip moeten benoemen. Soms blijven ze jaren,
zelfs eeuwen hangen. En dan zoeken we een manier om ze te integreren in onze taal
en onze spelling.

Uit welke talen heeft het Nederlands woorden geleend? En aan welke talen heeft het
deze weer doorgegeven? Het antwoord kan je vinden op WOLD ( the World Loanword Database).
Daar kan je leenwoorden vinden in 41 talen, geleend uit 369 verschillende talen.

Via Google Maps worden voorbeelden gegeven. Als je op de naam van een andere taal klikt,
krijg je te zien waar die taal weer de mosterd heeft gehaald, enz.

Het Nederlands bezit veel leenwoorden, die soms niet meer als zodanig worden herkend. Zo is
het woord kelder van oorsprong een Latijns woord ("cellarium"). In het Groot Leenwoordenboek
van Van Dale worden 28.000 Nederlandse woorden beschreven, afkomstig uit zo'n 28 andere
talen of taalfamilies.

De term leenwoord is enigszins misleidend, indien men het verkeerd opvat: het is niet geleend
maar ontleend.

Soms vindt ontlening plaats, gevolgd door een nieuwe ontlening in omgekeerde richting waardoor
doubletten ontstaan. Enkele voorbeelden:

• Het Frans ontleende boulevard ("brede weg") aan het Nederlandse bolwerk
 ("verdedigingswerk"). Vervolgens nam het Nederlands boulevard weer over uit het Frans.
• Het Frans ontleende mannequin ("model") aan het Nederlandse manneken (vroeg Vlaams,
 "paspop") Vervolgens nam het Nederlands mannequin weer over uit het Frans.

"Rijm en ijzelplekken maken de rijweg spekglad. Houd daarom voldoende afstand." En u denkt na het verkeersbulletin: "Wat is eigenlijk het verschil tussen rijm en ijzel?" Voor een bestuurder betekenen ze beide ... onheil. Terwijl ze voor de weeramateur verwijzen naar twee totaal verschillende weerfenomenen. Rijm is waterdamp die aanvriest en daarbij een fijn, wit laagje achterlaat. IJzel is regen die aanvriest. Het gevolg? Een dikkere laag ijs op alles waarop die regen viel.

22 x sneeuw

En dan hebben we het nog niet over sneeuw gehad! Poedersneeuw, sneeuwduinen, sneeuwstorm, lichte sneeuw, smeltende sneeuw, poolsneeuw, ... gelukkig duurt de winterprik bij ons niet langer dan veertien dagen! Waar ze écht van sneeuw kunnen meespreken, groeit het aantal benamingen ervoor gestaag. De Eskimo's hebben 22 woorden om alle soorten sneeuw aan te duiden. Twee-en-twintig: je zou het voor minder koud krijgen.

Wintertaal

Wij hebben veel minder woorden voor sneeuw. Maar als die in onze contreien valt, zorgt hij meteen voor ellende. Maar geen nood: bij elke winterprik leren we weer nieuwe termen om die ellende te noemen. Sneeuwfile, sneeuwploeg, sneeuwruimer, sneeuwkettingen, strooidienst, strooiwagen, strooizout, antivries, ijskrabber, winterbanden, enz. De mooiste vondst deed zijn intrede toen het Nederlandse treinverkeer totaal stilviel door de overvloedige sneeuwval: het sneeuwinfarct. Zouden de Eskimo's dat ook kennen? Na een opstopping door sputterende sneeuwscooters of tegenstribbelende rendieren ...

Op het puntje van de tong

Waar de mond van vol is, loopt het woordenboek van over: wedden dat er op termijn nieuwe sneeuwtrefwoorden in de Dikke Van Dale staan? Tenminste als we de volgende jaren nog een paar winterprikken voorgeschoteld krijgen. Want zo niet? Dan smelten de kansmakers als sneeuw voor de zon. Onze taal is pragmatisch: alleen wat leeft in de taalgemeenschap, benoemen we. Maar daar zijn wij dan ook heel sterk in! Kijk maar eens naar ons arsenaal woorden om 'bier' aan te duiden: pils, trappist, abdijbier, ale, bokbier, dubbel, tripel, rookbier, tafelbier, bier van hoge gisting, kriek, geuze, lambic, grand cru, champagnebier, stout, witbier ... ja zelfs alcoholvrij bier! Mocht het ooit tot een internationaal concours vaktermen schieten komen, dan zijn die Eskimo’s nog niet thuis! ;-)

Sneeuwpret

Een ondergesneeuwde auto vrijmaken: hoeveel woorden kent u daarvoor? Vervelend werkje, lastige opdracht, bevroren-vingers-wroeten, tantaluskwelling of kortweg ellende. Maar eens de activiteit benoemd, is de beloning groot: u voelt zich heerser over de elementen. "Wat sneeuw en ijzel? Ze zullen met meer op de proppen moeten komen om mij te stoppen!" Even op de tanden bijten en ... goed voorbereiden, dan is alles zo gepiept.

Mel Gibson wants you to hear real Viking language.

"I want a Viking to scare you. I don't want a Viking to say, "I'm going to die with a sword in my hand."
I don't want to hear that. It pulls the rug out from under you. I want to see somebody who I have never
seen before speaking low guttural German who scares the living sh*t out of me coming up to my house.
What is that like? What would that have been like?" Gibson is unsure whether it'll be in Old Norse or Old
English. "Whatever the 9th century had to offer. I'm going to give you real." Leonardo DiCaprio is going
to have his work cut out for him. But hey, English majors survive this every year, and they pay for the
privilege of pronouncing it.

If the movie is really dealing with the 9th century Viking raids, then the Vikings will speak Old Norse.
If the film decides to deal with them raiding and pillaging England or Ireland, then all their victims can
speak Old English (which was awfully similar even before the Norse lent them all the case endings) and
Gaelic just to make things extra interesting.

Source: Cinematical.com